25th SEPTEMBER, 2013: WHAT ARE THEY CELEBRATING IN BOSTON

WHAT WERE THEY CELEBRATING ON TWENTY-FIFTH SEPTEMBER, 2013, IN BOSTON MUSEUM WITH LOOTED BENIN BRONZES?

 

 

 

 

 

 

 

 

According to information on the homepage of the Museum of Fine Arts, Boston, U.S.A. there will be a series of celebrations on the opening of the so-called Benin Gallery in the museum(1) The museum appears to be proud that it has acquired a number of the Benin artefacts that were looted in the nefarious invasion of Benin in 1897 by a British army that massacred thousands of innocent children, men and women for resisting British hegemonic attempts during the reign of Oba Ovonramwen(2)

 

 

 

Oba Ovonramwen, during whose reign the British looted the Benin Bronzes, with guards on board ship on his way to exile in Calabar in 1897. The gown he is wearing hides his shackles. Photograph by the Ibani Ijo photographer J A Green. From the Howie photo album in the archives of the Merseyside Maritime Museum

 

 

 

 

The Oxford Advanced Learner’s Dictionary (3) defines “celebrate” as follows:

 

to show that a day or an event is important by doing something special on it”;

 

“to perform a religious ceremony, especially, the Christian COMMUNION service”

 

“to praise somebody or something.”

 

 

 

The Boston museum may wish to celebrate its acquisition of precious national treasures of Nigeria which, under normal circumstances, the peoples of Benin and Nigeria would not have allowed to leave Nigeria. These treasures left the country illegally without the consent of any established authority. As readers know, the Nigerian authority charged with the preservation of Nigeria’s cultural heritage, the National Commission for Museums and Monuments (NCMM) has repeatedly called for the return of these national treasures. The Boston museum has refused to return any of the Benin bronzes but has instead opened a permanent gallery to display these looted treasures. The people of Benin will thus not be able to see their cultural objects whilst every US American citizen can do so anytime they choose.

 

 

 

Portuguese soldier, Benin, Nigeria, now in Museum of Fine Arts, Boston, United States of America.

 

 

 

If the museum management has no guilty conscience in displaying looted cultural artefacts of others who seek their return and has decided to celebrate this acquisition, we leave it to their own conscience and sense of justice. The museum is in a town often associated with struggle for liberty. Henceforth it may become more associated with looted artefacts.

 

 

 

But what are the Edo, Nigerian and African persons who are associated with the events of to-day celebrating? Do they have any grounds for joy? Should they not be commemorating the destruction of Benin civilization which was brutally truncated by an aggressive imperialist British force in 1897? The glory of a defeated African kingdom attacked by a European force surely cannot be a cause for Africans to celebrate in Boston with those holding on to the looted artefacts. Since when do owners celebrate the looting of their goods with the successors of the looters or holders of the looted items?

 

A Benin dignitary with drum and two attendants playing gongs, Benin,  Nigeria, now in Museum of Fine Arts, Boston, USA.

 

 

 

Nigerians and other Africans have suffered long enough from Western domination. It is time for us to stand up and insist on our rights. We should not confuse right with wrong. We love dancing and festivals but should we not distinguish between what is in our interest and what is not? Can dancing and singing in Boston and elsewhere be accepted as alternatives or part of alternatives to returning our cultural and religious artefacts looted in the past?

 

 

 

Like most people born in Africa and as a member of a family of dancers, I am most keen on African drumming and dancing. However, I do not understand how others can travel to dance in the presence of looted Benin bronzes that are, as a noble Benin prince put it, the records of Benin history, and a constant reminder of a nefarious crime against civilization by Europeans. Westerners do not like to talk about such crimes. When they do talk about them, they try to present such aggressive acts against non-Europeans as a beneficial act for mankind. Museums such as the Boston museum argue that more people would be able to admire the glory of Benin now that the looted objects are in their museum.

 

 

 

The Boston Museum of Fine Arts has had problems with Italy over looted artefacts from Italy and had been obliged to return some of the looted objects(4) But we should take note of the attitude and methods of the Italians that finally secured the return of the artefacts from various US museums and institutions: they used threats of cutting off co-operation with the museums that hold their looted objects, they pursued legal actions and used pressure, they tried an American curator who was in jail for a while, they visited the museums and made studies of the objects that were widely published in the media. In short, Italy did all it could and obtained success.

 

 

 

There was no thought of inviting the Italians to come to Boston to dance for the entertainment of Bostonians. The very thought would have caused major rows. Is Nigeria going to learn from the successful experience of Italy? Has there been an approach from the Nigerians to the Italians in this matter or are they still taking advice and training from the very institutions that are illegally holding Nigerian artefacts?

 

 

 

By establishing the so-called Benin Gallery, the Museum of Fine Arts, Boston has once again reaffirmed its position on the issue of restitution of the Benin artefacts: the museum has no intention of returning any of the looted Benin bronzes it acquired. Could its position on this issue be clearer?

 

 

 

Some Nigerians have gone to Boston to dance and celebrate with the museum its acquisition of the looted artefacts. Are they conscious of what they are doing and of its far-reaching implications for the quest for the restitution of looted African cultural artefacts in Western museums? What do we gain by celebrating with holders of looted Benin bronzes who refuse to recognize the criminality and immorality of the initial attack on Benin that spread the artefacts throughout the western world? We may be able to drink tea with them, after they have paid our air-fares to and from Boston. They may even pay us subsistence allowance during our stay in Boston and put us in the best hotels. But what are all these enticements in contrast to our obligations to the African peoples and countries to assist in the cessation of centuries of domination, oppression and corruption?

 

 

 

Under the general heading of “A Celebration of Benin Kingdom Arts and Culture,” the Museum of Fine Arts is organizing events in connection with the opening of the so-called Benin Gallery. The museum has not considered returning these artefacts so that the people of Benin could properly celebrate their own arts and culture as they see fit. Or do the specialists at the museum, just as they stated it was their duty to tell the history of Benin, also feel they are better qualified than the Benin people under their Oba to celebrate the glory of Benin culture?

 

 

 

However, according to a press release issued by the Museum of Fine Arts, Boston,(5) these festivities are being organized by the museum in conjunction with an entity designated as “Coalition of Committed Benin Community Organizations representing the current Oba of Benin.”

 

We have no information about who constitute this group and what their functions are. Certain questions spring up immediately:

 

 

 

1. What is this body and who are its members?

 

 

 

2. Who appointed them?

 

 

3. When was this body established?

 

 

 

4. What is the legitimacy of this body to deal with matters on which various Nigerian governments have taken decisions?

 

 

 

5. Does this body now represent the Oba in all matters relating to restitution of the Benin Artefacts or only in connection with those artefacts in the Museum of Fine Arts, Boston?

 

 

 

6. What is the legal and constitutional status of this body within the Benin/Nigerian legal system?

 

 

 

7. Has the Benin/Nigerian public been duly informed and acquainted with the authority and functions of this body?

 

 

 

8. Will this body soon issue an outline of its policy towards the restitution of Benin artefacts in general and in particular, the Benin artefacts in the Museum of Fine Arts, Boston?

 

 

 

9. How do we communicate with this body? Could we have its address and information about its website?

 

 

 

These and several other questions need to be addressed and it would be helpful if the Benin Royal Palace would issue a clarifying statement.

 

 

 

 

 

Kwame Opoku, 25 September, 2013.

 

 

 

 

 

NOTES

 

 

 

 

 1

Under the general heading of “A Celebration of Benin Kingdom Arts and Culture”, the Museum provides information on events of the day. www.mfa.org

 

A note on the homepage states:” 

Malcolm Rogers, Ann and Graham Gund Director; Dr. Arese Carrington; and His Royal Highness Professor Gregory I. Akenzua will begin the evening with a welcome and remarks in the Carol Vance Wall Rotunda. Chief Esosa Eghobamien, The Obobaifo of Benin Kingdom, and Chief Nicholas O. Obaseki, The Aighobahi of Benin Kingdom, will also be in attendance for the celebration

.”

 

We learn also about “Dance performance – Ugho Dance, drumming and singing

 .

One announcement reads as follows:

 

“A Celebration of Benin Kingdom Arts and Culture

 

 

 Free admission for all starting at 4pm

 

Join the Museum of Fine Arts, Boston and the Coalition of Committed Benin Organizations for the opening of the Benin Kingdom Gallery and celebrate the arts and culture of the Edo community. Enjoy an evening of dance performances, art, gallery activities for families, and more! All events are free! Visit our website for a complete list of events:

 http://bit.ly/1gytri6”.

 

Another announcement reads as follows:

 

“The new Benin Kingdom Gallery opens today. The gallery features the Robert Owen Lehman Collection of 34 rare West African works of art. Best known for its sophisticated artistry, the Benin Kingdom, whose inhabitants are Edo peoples, goes back to the late 12th century. Learn more here:http://bit.ly/14DbzAn, and join us for a free celebration tomorrow evening:

 

 http://on.fb.me/15plbMu

https://twitter.com/mfaboston

2. K. Opoku, “Will Boston Museum of Fine Arts Return Looted Benin Bronzes?” http://www.modernghana.com

 

3. Eighth Edition, 2010, p. 233

4. K.Opoku, “Declaration on the Importance and Value of Universal Museums: Singular Failure of Arrogant Imperialist Project”,

http://www.modernghana.com

K. Opoku, “Returned Stolen/Looted Art Displayed by Italy; A Lesson for Africans and Other Countries?”

 www.afrikanet.info 

5. See Annex below.

 

ANNEX

www.mfa.org

 ›

Press Release – Museum of Fine Arts, Boston, Opens Benin Kingdom Gallery Showcasing Robert Owen Lehman Collection of Rare West African Art

 

 

 

MFA Hosts Celebration of Benin Kingdom Arts and Culture on September 25 with Benin Officials and Local Community

BOSTON—The Museum of Fine Arts, Boston (MFA), has unveiled a new gallery dedicated to the Robert Owen Lehman Collection of bronzes and ivories created in the ancient Kingdom of Benin, located in present-day Nigeria. The single greatest private holding of objects from Benin (not to be confused with the West African Republic of Bénin, the former Dahomey) the Lehman Collection was a gift to the Museum in 2012. The Benin Kingdom Gallery tells the story behind these magnificent works—sculptures, relief plaques, ritual objects and regalia—along with the complex history and traditions of the Edo peoples that inhabit the kingdom. Owned by kings (called Oba), the exquisitely crafted objects were kept in the royal palace in Benin City, the capital of the kingdom, some playing roles in rituals and annual ceremonies that continue to this day. On display for the first time in Boston, the 36 objects (two Lehman Collection loans are included) comprising 30 bronzes and six ivories, all date from the 15th to the 19th centuries. The gallery, which was completely renovated, also includes two early ivories from Sierra Leone and Guinea, crafted by African artists for the European market. The dynamic installation sets the works into their artistic and historical contexts, highlighting a period when Benin traded spices, textiles and slaves for Portuguese muskets, cannons and brass bracelets—which would later be melted down and cast into the magnificent bronzes on display. An interactive touch screen allows visitors to explore the complex iconography of the works, uncovering the meanings of their designs and motifs. To further appreciate Benin’s heritage, the MFA will host a special

Celebration of Benin Kingdom Arts and Culture

 on Wednesday, September 25 from 6–9:45 pm. The free event is a partnership between the MFA and the Coalition of Committed Benin Community Organizations (representing the current Oba of Benin, along with a number of Boston-area Edo groups) and will feature dance performances, music, art and gallery activities. The renovation of the Benin Kingdom Gallery was made possible with support from the Robert Lehman Foundation and the Vance Wall Foundation.

 

“These objects are the Benin Kingdom’s legacy to the world and a testament to the brilliance and creativity of its artists. The MFA is honored to be able to share these treasures with our Boston audiences—and with visitors from around the world—in a new gallery that encourages deeper understanding of this era of African art,” said Malcolm Rogers, Ann and Graham Gund Director of the MFA. “We are profoundly grateful to Robert Owen Lehman for this gift, which has transformed the MFA’s African collection, along with his generous support in making the gallery a reality.”

 

According to oral tradition, the history of the Benin Kingdom began in the late 12th century with the Ogiso dynasty, and continued through the second dynasty founded by Prince Oranmiyan, whose kings consolidated the state between the 13th and 15th centuries. In the last years of the reign of Oba Ewuare the Great (about 1440-73), the Portuguese arrived and trade and commerce flourished. An age of great prosperity then followed during the 16th century, with the kingdom thriving and expanding. In the 17th and 18th centuries, Benin remained an important trading partner for European countries, among them Holland, Britain and France.  Toward the end of 19th century the kingdom came under British influence and, in 1892, entered into a treaty placing it under British jurisdiction. Five years later, after Benin forces killed most members of a British delegation en route to Benin City, the British launched the so-called Punitive Expedition of 1897, sending military forces to the capital and defeating its ruler, Oba Ovonramwen. It is estimated that the British removed more than 4,000 works of art from the Benin palace during this military action. Throughout Benin’s complex history, there have been 38 kings in the present dynasty, including the current ruler Omo N’Oba N’Edo Uku Akpolokpolo, Erediauwa, C.F.R., Oba of Benin, who ascended to the throne in 1979.  Through the many highs and lows endured by the kingdom and its people, one of the constants has been the production of art that ranks with the greatest achievements of mankind.

 

Among the most famous works from the kingdom are its bronzes, which are actually made of brass (mostly an alloy of copper and zinc). When Portuguese traders arrived in the late 15th century they traded brass in the form of bracelets (called manillas), muskets and cannons for spices, textiles and slaves. Benin artists melted down and recast the manillas, leading to flourishing production by Benin artists in this medium. The highly regarded bronze casters worked exclusively for the Oba, and employed the lost-wax method of casting to create the objects. Superior examples include two royal commemorative heads from the 16th century. The head is a common motif in the Benin sculptural repertoire because it leads a person through life, and a “good head” assures well-being and prosperity. After the passing of an Oba, his successor conducted elaborate funerary ceremonies and commissioned many works to honor his predecessor.Commemorative head of an Oba (late 16th century) is a rendering of an unidentified monarch with a high collar strung from precious coral beads, and a cap-like crown decorated with clusters of beads and braided strings hanging from the sides. Placed on an ancestral altar in the palace, it would have been used by the living monarch to communicate with royal ancestors and assure the wellbeing of the community. Three commemorative heads of defeated neighboring leaders (late 15th–early 16th century), also referred to as a “trophy heads,” are said to have been displayed on altars devoted to the kings’ military might and prowess.

 

“It has been a privilege and pleasure to study the exquisite works in the Robert Owen Lehman Collection,” said Christraud Geary, Teel Senior Curator of African and Oceanic Art at the MFA. “They are among the finest in the Benin corpus and further our understanding of royal arts and creativity by artists in the service of kings. In exploring the complexities of these objects, I have been moved by their deep significance for the people of the Benin kingdom throughout history.”

 

In addition to these bronze heads, other works on display include pendants, freestanding sculptures and plaques in high relief. The sculpture Mounted ruler, also referred to as Horseman (16th century) depicts a prominent figure on a horse—a rare and prestigious animal in Benin—holding a lance, shield and bundle of spears. Perhaps a triumphant Oba, he wears a feather headdress and crown, which also may have contained ritual elements.

 

According to tradition, Oba Esigie (ruled about 1504-50) was the first to commission bronze plaques memorializing Benin’s history, hierarchy and worldview. Around 800 plaques still exist, dating to the 16th and 17th centuries, when production is believed to have ceased and they were no longer used. Subsequently, the plaques were stored in a palace courtyard for many years before being taken to England in 1897. In the 20th century, bronze casters revived this tradition, making new plaques and copies of older ones for their patrons. The 15 plaques on display in the gallery portray a range of scenes involving kings, war chiefs, warriors and other prominent individuals in splendid attire, indicating their high rank in the kingdom’s complex social and political order. Other meaningful motifs include leopards, crocodiles, mudfish, river leaves and rosettes. The bronze plaque Three Officials (16th—17th centuries) depicts palace officials during a ceremonial occasion, wearing helmets and leopard-teeth necklaces as part of their elaborate garments. Dignitary with drum and two attendants striking gongs (16th-17th centuries) shows a musician, accompanied by two palace servants at a festival or ritual occasion. Mudfish (16th-17th centuries) portrays the whiskered members of the catfish family that have the ability to breathe air on land for a time, crossing the boundaries between realms. An electric mudfish, which produces a shock to incapacitate prey, is commonly associated with the Oba––objects with this motif allude to the king’s supernatural powers.

 

“Benin craftsman produced some of the finest examples of bronze casting made anywhere in the world,” said Robert Owen Lehman. “This gallery realizes my vision of sharing these objects with as many people as possible, allowing visitors from around the world to experience their power, beauty and superior technical sophistication.”

 

Another common subject captured by Benin artists were the Portuguese. The kings of Benin enlisted the support of Portuguese soldiers to pursue their ambitious plans of expanding the kingdom by conquest.Portuguese soldier (16th century) brings this to life in a dynamic sculpture depicting a musketeer with every detail skillfully portrayed—armor and weapons including musket, powder horn and rapier; facial features; and even the cord wrapped around his wrist. The soldier stands barefoot on a base, with the relief of a cannon and cannon balls barely visible.

 

The works in ivory are as equally significant as the bronzes. Two late 15th- to 16th-century saltcellars by Sapi artists in Sierra Leone and Guinea are on display, as well as works in ivory from Benin, including a staff with horseman finial, a cup and a leopard hip ornament. Pendant with a queen mother (lyoba) playing a gong (late 17th—-early 18th centuries) represents the only female figure in the gallery. An influential dignitary in the Benin court, the queen mother possesses supernatural powers and fiercely supports her son, the Oba, in all his endeavors. This pendant portrays the queen mother in a high coral beaded crown, a beaded collar, crisscrossed beaded bandoliers and a wrapped skirt––possibly embroidered and held in place by a knotted belt. She strikes a gong, indicating she is shown in a ceremonial role.

 

About the Benin Kingdom 

The Benin Kingdom, an empire located in present-day Nigeria, dates to the late 12th century and is inhabited by Edo peoples. The reign of the first dynasty, the Ogiso kings known as “rulers from the sky,” remains shrouded in mystery. Kings of the second dynasty, founded by Prince Oranmiyan, consolidated the state between the 13th and the 15th centuries. During the last years of the reign of Oba (or king) Ewuare the Great (about 1440–73), the Portuguese arrived. Through them, Benin gained access to the Atlantic trade networks, exchanging slaves, ivory, cloth and pepper for imported goods such as textiles, coral beads, copper alloy and firearms.

 

In the late 15th and 16th centuries Benin experienced an age of great prosperity . Oba Ozolua (ruled about 1481–1504) and his successor Oba Esigie (ruled about 1504–50), with the help of their Portuguese allies, expanded the boundaries of the kingdom and gained control of trade routes and commerce. Court arts flourished and attested to the kingdom’s wealth. Through the 17th and 18th centuries, Benin remained an important trading partner for European countries, among them Holland, Britain and France.

 

With the rise of imperialism in the 19th century, Benin’s fortunes changed. In 1892, Oba Ovonramwen (ruled 1888–97) entered into a treaty with Great Britain, placing the kingdom under British jurisdiction. Five years later, after Benin forces killed members of a British delegation en route to Benin City, the British dispatched the so-called Punitive Expedition to the capital. They defeated Ovonramwen, sent him into exile, and removed more than 4,000 works of art from the palace. Many were sold to defray the costs of the campaign, and were acquired by private collectors and museums in Europe and the United States.

 

From the early 14th century to the present, there have been 38 kings in the second dynasty, including the current ruler Omo N’Oba N’Edo Uku Akpolokpolo, Erediauwa, C.F.R., Oba of Benin, who ascended the throne in 1979. To this day, the Oba resides in the royal palace at Benin City, the kingdom’s capital, which has over a million inhabitants.

 

Celebration of Benin Kingdom Arts and Culture

 

Wednesday, September 25, 6–9:45 pm

 

This free public event celebrates the opening of the MFA’s Benin Kingdom Gallery with a full slate of evening activities for the community to enjoy. MFA Director Malcolm Rogers and His Royal Highness Professor Gregory I. Akenzua, the current Oba of Benin’s brother, will welcome visitors to the event. The Ugho Dance troupe, led by Eunice Ighodaro, will perform traditional Edo dancing, drumming and singing. Other activities include drawing in the galleries and the opportunity to learn about the ancient technique of bronze casting from MFA objects conservator Susanne Gänsicke. Barbara and Theodore Alfond Curator of Education Barbara Martin will lead tours in the gallery throughout the evening.

 

 This celebration is a partnership between the MFA and the Coalition of Committed Benin Community Organizations, which is representing Omo N’Oba N’Edo Uku Akpolokpolo, Erediauwa, C.F.R., Oba of Benin. Also attending are Palace Chiefs Esosa Eghobamien, the Obobaifo of Benin Kingdom and Nicholas O. Obaseki, the Aighobahi of Benin Kingdom. Dr. Arese Carrington and her husband, Ambassador Walter Carrington will also be in attendance. Dr. Carrington, a member of the MFA’s Visiting Committee for the arts of Asia, Oceania and Africa, is a descendant of Oba Ovonranwen, who ruled the Benin Kingdom in the 19th century.

 

African Art at the MFA 

In addition to the Benin Kingdom Gallery, the MFA has also reopened the adjacent Arts of Africa Gallery which has more than 70 works on display from across the continent. Recently reinstalled, the Richard B. Carter Gallery explores several themes, including the arts of the masquerade and the passages of life, along with a new section devoted to the elegance of useful objects. In this section, there are a number of objects on view for the first time. Included in the gallery are masks and sculpture from west and central Africa from the late 19th and early 20th centuries. A central case highlights arts in metal––objects of beautiful form forged from iron or cast from bronze and brass. Most works were made by anonymous artists who lived and worked in many different countries, ranging from South Africa to the Democratic Republic of the Congo, Nigeria, the Côte d’Ivoire and Mali.

 

The MFA has approximately 820 African objects across its encyclopedic collections, including 79 works from Nigeria. A gift of 10 works from William E. and Bertha L. Teel in 1991 and their subsequent donations of another 54 objects marked the beginning of the MFA’s collection of pieces from sub-Saharan Africa and focuses on tradition-based wood sculpture and objects in metal, terracotta and stone. Gifts from other collectors, including the late Geneviève McMillan, continued to grow the collection and Robert Owen Lehman’s 2012 gift of Benin bronzes and ivories represented one of the most significant in the Museum’s history. There are many outstanding and unique pieces in the collection, among them masks, ritual implements, and architectural elements by artists of the Yoruba peoples in Nigeria as well as masks and sculptures by artists of the Fang, Chokwe and Songye peoples (Central Africa) and the Dogon, Dan and Mende (West Africa). The Museum also has more than 200 textiles—examples of dress and jewelry from sub-Saharan Africa—46 musical instruments, several works on paper and one contemporary object. Additionally, the Museum recently added over 4,000 early postcards photographed in Africa to its collection.

www.mfa.org

 

 

25th SEPTEMBER, 2013: WHAT ARE THEY CELEBRATING IN BOSTON.

September 30th, 2013

Posted In: Dr. Kwame Opoku writings about looted cultural objects

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 26th, 2013

Posted In: Mailing list reports

Duitse ‘bedvandaal’ Rijksmuseum voorrechter

24/09/2013 – 10:01“Een woordvoerder van het Rijksmuseum vindt dat de zaak is opgeblazen.”

Wat een bizarre en zelfs beetje laffe verklaring. Opgeblazen? Oh ja, wie blies die zaak dan op? Was het niet het Rijksmuseum zelf dat de politie belde nadat die grappenmaker op het bed ging liggen? Was het niet het Rijksmuseum zelf dat verklaarde dat “dankzij snel ingrijpen van de restauratoren de schade beperkt bleef”? Was het niet het Rijksmuseum zelf dat meteen naar buiten kwam met de fictie dat die bank € 2,5 miljoen waard is?

Wat willen ze daar: aangifte doen bij de politie wanneer iemand een misplaatste grap maakt en dan later klagen dat het OM de zaak serieus neemt? Doe geen aangifte voor dit soort futiliteiten, maar los het zelf op en doe dat vooral professioneel.

De hysterische reactie door het Rijksmuseum bezorgt een ondeugende student dadelijk een strafblad. Mocht er al schade zijn – dat die schade weinig voorstelt geeft het museum nu zelf toe – dan had dat het beste via een schadeclaim en indien nodig civielrechtelijk opgelost kunnen worden.

 

Als je streeft naar drie of zelfs vier miljoen bezoekers per jaar, dan moet je bereid zijn af en toe – dat gebeurt heel zelden – met een incident(je) geconfronteerd te worden en niet meteen gaan uitjanken bij de poltie. Wat een zwaktebod!

 

Iets anders: jammer dat die dure ‘predictive profiling’ trainingen dit niet hebben kunnen voorkomen. Zo zie je maar: het wederzijdse balletje toespelen door voormalig politiecollega’s voorkomt niet (onschuldig) afwijkend gedrag. Zonde van het geld…

 

Nog een tip voor het Rijks: bescherm de terracotta dubbelbuste in de oostelijke kabinetten beter. Het beklop en gekras, plus fotograferen terwijl een toerist zijn arm om het kwetsbare beeld heeft (door ondergetekende onlangs geconstateerd) kan alleen voorkomen worden door een adequate afscherming. Mocht dat beeld ooit door een toerist beschadigd worden, wordt dan weer meteen de hoofdstedelijke hermandad gebeld omdat het museum niet in staat is zijn eigen boontjes te doppen?

 

Ton Cremers

On Tuesday, 24 September 2013 09:42:43 UTC+2, Moderator MSN wrote:

at5.nl/artikelen/111399/duitse-bedvandaal-rijksmuseum-voor-rechter

Dinsdag 24 september 2013 07:27- Foto: Lex Boon

Vandaag staat de 22-jarige Duitse toerist Dimitris voor de rechter die volgens het Openbaar Ministerie in juli in het Rijksmuseum een 17e-eeuws rustbed (waarde 2,5 miljoen euro) beschadigde.

(xxxxx)

Een woordvoerder van het Rijksmuseum vindt dat de zaak is opgeblazen. ‘Er is iemand gaan zitten op het bed en daarbij is een kleine schade ontstaan. We hebben geen schadeclaim ingediend, daarvoor was de schade te beperkt. Het OM heeft er een zaak van gemaakt.’

(xxxx)

De jongen ontkent de schade te hebben veroorzaakt, zegt zijn advocaat Keith Cheng. Volgens Cheng is hij ‘heel voorzichtig’ op de chaise longue gekropen, om zich te laten fotograferen. ‘Het was erop en eraf’, aldus Cheng.

Dat het voorzichtig ging en er geen sprake is geweest van vernieling, zou blijken uit beelden van een bewakingscamera, meent de raadsman.

Museumbeveiliging, Ton Cremers » Blog Archive » Hysterische reactie Rijksmuseum op studentengrap.

September 24th, 2013

Posted In: Rijksmuseum

“Een woordvoerder van het Rijksmuseum vindt dat de zaak is opgeblazen.”

Wat een bizarre en zelfs beetje laffe verklaring. Opgeblazen? Oh ja, wie blies die zaak dan op? Was het niet het Rijksmuseum zelf dat de politie belde nadat die grappenmaker op het bed ging liggen? Was het niet het Rijksmuseum zelf dat verklaarde dat “dankzij snel ingrijpen van de restauratoren de schade beperkt bleef”? Was het niet het Rijksmuseum zelf dat meteen naar buiten kwam met de fictie dat die bank € 2,5 miljoen waard is?

Wat willen ze daar: aangifte doen bij de politie wanneer iemand een misplaatste grap maakt en dan later klagen dat het OM de zaak serieus neemt? Doe geen aangifte voor dit soort futiliteiten, maar los het zelf op en doe dat vooral professioneel.

De hysterische reactie door het Rijksmuseum bezorgt een ondeugende student dadelijk een strafblad. Mocht er al schade zijn – dat die schade weinig voorstelt geeft het museum nu zelf toe – dan had dat het beste via een schadeclaim en indien nodig civielrechtelijk opgelost kunnen worden.
 
Als je streeft naar drie of zelfs vier miljoen bezoekers per jaar, dan moet je bereid zijn af en toe – dat gebeurt heel zelden – met een incident(je) geconfronteerd te worden en niet meteen gaan uitjanken bij de poltie. Wat een zwaktebod!
 
Iets anders: jammer dat die dure ‘predictive profiling’ trainingen dit niet hebben kunnen voorkomen. Zo zie je maar: het wederzijdse balletje toespelen door voormalig politiecollega’s voorkomt niet (onschuldig) afwijkend gedrag. Zonde van het geld…
 
Nog een tip voor het Rijks: bescherm de terracotta dubbelbuste in de oostelijke kabinetten beter. Het beklop en gekras, plus fotograferen terwijl een toerist zijn arm om het kwetsbare beeld heeft (door ondergetekende onlangs geconstateerd) kan alleen voorkomen worden door een adequate afscherming. Mocht dat beeld ooit door een toerist beschadigd worden, wordt dan weer meteen de hoofdstedelijke hermandad gebeld omdat het museum niet in staat is zijn eigen boontjes te doppen?
 
Ton Cremers

On Tuesday, 24 September 2013 09:42:43 UTC+2, Moderator MSN wrote:

Duitse ‘bedvandaal’ Rijksmuseum voorrechter

site-iconat5.nl/artikelen/111399/duitse-bedvandaal-rijksmuseum-voor-rechter

Dinsdag 24 september 2013 07:27- Foto: Lex Boon

Vandaag staat de 22-jarige Duitse toerist Dimitris voor de rechter die volgens het Openbaar Ministerie in juli in het Rijksmuseum een 17e-eeuws rustbed (waarde 2,5 miljoen euro) beschadigde.

(xxxxx)

Een woordvoerder van het Rijksmuseum vindt dat de zaak is opgeblazen. ‘Er is iemand gaan zitten op het bed en daarbij is een kleine schade ontstaan. We hebben geen schadeclaim ingediend, daarvoor was de schade te beperkt. Het OM heeft er een zaak van gemaakt.’

(xxxx)

De jongen ontkent de schade te hebben veroorzaakt, zegt zijn advocaat Keith Cheng. Volgens Cheng is hij ‘heel voorzichtig’ op de chaise longue gekropen, om zich te laten fotograferen. ‘Het was erop en eraf’, aldus Cheng.

Dat het voorzichtig ging en er geen sprake is geweest van vernieling, zou blijken uit beelden van een bewakingscamera, meent de raadsman.

September 24th, 2013

Posted In: Uncategorized

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 24th, 2013

Posted In: Mailing list reports

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 24th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 24th, 2013

Posted In: Museum thefts

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 24th, 2013

Posted In: Mailing list reports

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 24th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 22nd, 2013

Posted In: Museum thefts

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 21st, 2013

Posted In: Mailing list reports

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 19th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 17th, 2013

Posted In: Museum thefts

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 17th, 2013

Posted In: Museum thefts

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 17th, 2013

Posted In: fakes and forgeries, Mailing list reports

CAN WE CONDEMN ACQUISITION OF LOOTED BENIN ARTEFACTS BY BOSTON MUSEUM OF FINE ARTS AND STILL PARTICIPATE IN ACTIVITIES DISPLAYING THE OBJECTS

 

 

 

 

CAN WE CONDEMN ACQUISITION OF LOOTED BENIN ARTEFACTS BY BOSTON MUSEUM AND STILL PARTICIPATE IN ACTIVITIES INVOLVING THESE SAME ARTEFACTS?

 

 

 

 

 

 

 

 

Commemorative head of an Oba, Benin, Nigeria, now in Museum of Fine Arts, Boston, USA.

 

 

 

We have just received information that the Museum of Fine Arts, Boston, will be opening a so-called Benin Gallery in the museum in October 2013.(1) This event, starting on 25 September, 2013 would, in all probability, involve inviting members of the Benin Royal Family and other Nigerians, including officials. to participate.

 

 

 

Readers will recall that when the museum acquired looted Benin artefacts last July, there was a huge outcry against a leading American museum accepting Benin cultural objects looted in 1897 by a violent invading British army. Various writers protested, the Benin Royal Family requested the return of the objects and the Nigerian National Commission demanded the immediate return of the artefacts. (2)

 

 

 

This was just a few months ago and now the museum is said to be opening a gallery displaying the same looted objects. Given the background of the violent manner in which these objects were looted by the British, the fact that all attempts to secure the return of some of the looted objects have failed, that the holders have not shown any sympathy to the Benin owners of the artefacts and indeed, some of the holders are denying ever hearing of a demand for restitution, and taking into account the protest made by the Benin Royal Family, the Nigerian Commission on Museums and Monuments and others, the question arises: Should members of the Royal Family, the NCMM, Nigerians and other Africans, participate in activities based on the looted objects? We have no doubt in our mind that self-respect, honour, and the long-term interest of Nigerians and Africans would indicate responding with a resounding No.

 

 

 

 

 

Members of the notorious British Punitive Expedition of 1897 against Benin, posing proudly with looted Benin ivories and bronze objects.

 

 

 

Nigerians must at this juncture be able to say, Enough is enough. We should underline our protests with consistent conduct and acts. We cannot protest at the acquisition of looted objects and be seen celebrating with the beneficiaries of the looted items.

 

 

 

We have been dispossessed of our cultural artefacts by a violent and perfidious

 

army

with superior force, but should we also lose our honour and dignity by rejoicing with the holders of the looted artefacts?

 

 

 

Kwame Opoku, 10 September, 2013. 

 

 

 

NOTES

 

 

1. www.mfa.org ‎

 

 

2. K. Opoku, Will Boston Museum of Fine Arts Return Looted Benin Bronzes, http://www.modernghana.com

 

 

 

STATEMENT OF THE NATIONAL COMMISSION ON MONUMENTS AND MUSEUMS

 

 

 

 

CAN WE CONDEMN ACQUISITION OF LOOTED BENIN ARTEFACTS BY BOSTON MUSEUM OF FINE ARTS AND STILL PARTICIPATE IN ACTIVITIES DISPLAYING THE OBJECTS.

September 16th, 2013

Posted In: Dr. Kwame Opoku writings about looted cultural objects

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 16th, 2013

Posted In: Museum thefts

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 16th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 16th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 16th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 16th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 16th, 2013

Posted In: vervalsing

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 16th, 2013

Posted In: vervalsing

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 11th, 2013

Posted In: De Kunsthal, diefstal uit museum, Museum thefts

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 11th, 2013

Posted In: De Kunsthal, diefstal uit museum, Museum thefts

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 10th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 10th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

DID GERMANS NEVER HEAR DIRECTLY OR INDIRECTLY NIGERIA’S DEMAND FOR RETURN OF LOOTED ARTEFACTS?

 

“The restitution of those cultural objects which our museums and collections, directly or indirectly, possess thanks to the colonial system and are now being demanded, must also not be postponed with cheap arguments and tricks.”

Gert v. Paczensky and Herbert Ganslmayr, Nofretete will nach Hause (1)

Click for Full Size

Altar Group, Oba Akenzua I, Benin, Nigeria, now in Ethnologisches Museum, Berlin, Germany

 

In discussions on restitution of cultural objects to their countries of origin, we often hear very strange and abstruse arguments from the holders but I must confess I was not prepared for the explanation that came from the Berlin government in answer to a parliamentary question from the German Green Party, in the context of the discussions on the proposed project, Humboldt Forum. This project would involve transferring the ethnological objects, including the looted/stolen ones, from the Ethnologisches Museum, Dahlem, to the centre of Berlin in a new gigantic building now under construction. (2)

 

The Berlin government of the ruling Social Democratic party declared:

“So far no demand for restitution from either the former Kingdom of Benin or the successor State Nigeria has either directly or indirectly been made to the Federal Government or to the Foundation Preussischer Kulturbesitz.. (3)

 

This astonishing and arrogant statement from the Berlin government is singular in its audacity and flies in the face of history and veracity. What it tries to do, rather boldly, is to deny all the discussions on the Benin artefacts since the notorious invasion of Benin in 1897 by the British and the demands of the peoples of the former Benin Kingdom under the leadership of the present Oba and the Government of Nigeria. We would not want to recount all the innumerable demands made by both the Oba of Benin and the various Nigerian governments. There have been in the last few years many meetings and discussions on the restitution of Benin bronzes in most of which German museum authorities participated, such as the recent meetings in Benin City on 19th and 29th February 2013 which issued the so-called Benin Plan of Action on Restitution. (4)The Ethnology Museum, Berlin and the Museum für

Völkerkunde, Dresden, participated in this meeting. Are we to understand that the Berlin Government has not been informed directly or indirectly about such meetings and the demands of the Nigerians?

 

On the question of restitution of cultural artefacts, there has been an incredible play being acted over and over again. When Nigerians and other Africans ask for the return of their cultural objects, there is silence or denial. After a while, the holders declare that nobody has ever asked them to return the items. The Africans ask again and there is silence or further denial. How long will this play go on? The hypocrisy, lies and disrespect are beyond belief. Various international bodies such as the United Nations and UNESCO have recommended returning these objects but Western States and their museums seem not to pay any attention. They should not be surprised if other States follow their non-compliant practice in other areas.

 

BERLIN AUTHORITIES NOT DIRECTLY OR INDIRECTLY APPROACHED BY OBA OF BENIN OR NIGERIAN GOVERNMENT

 

Whether the Berlin Government is aware or not, a Nigerian Minister of Culture went to Berlin in 2008 to carry the demands of the Nigerian peoples and Government in what was called Berlin Plea for the return of Nigeria’s cultural objects. (5) How far must Nigerians carry their demand before the Berlin Government hears it, if bringing the message to Berlin it is still not enough to make it audible directly or indirectly, for the Berlin Government to notice?

 

At the opening of the exhibition Benin: Kings and Rituals – Court Arts from Nigeria in 2008 in Berlin, the then Nigerian Minister of Tourism, Culture and National Orientation, Prince Adetokumbo Kayode made a clear demand for the restitution of the Benin objects:

I wish to appeal to the conscience of all as the BERLIN PLEA OF RETURN OF NIGERIA’S CULTURAL OBJECTS that while Nigeria prepares itself and perhaps Africa prepares an official request for the return of its stolen artifacts, those hearts that are touched by that reckless act of colonization should on their own return all or part of the objects in their collection to Nigeria and Africa. It should not be seen as another declaration of war but a passionate plea”. (6)

 

Prince Adetokumbo Kayode explained further the significance of Berlin in this matter.

 

There is this coincidence of history in this great city by the presence of this exhibition. Berlin was the meeting place for the partitioning of Africa in 1884 (the scramble for Africa). It was here that the instrument of colonization was first hatched. African nations were then vulnerable and very week.  They were recovering from the ravages of the Slave Trade.  Africa had no voice in the partitioning of its land by the powerful countries of the time. It was an unbalanced equation in the theatre of war. The Berlin Conference led to and gave muscle to the plunder of African colonies and hence Benin Kingdom”.

 

The Minister underlined the significant role of the looted Benin bronzes and the need for a healing process between the countries responsible for the loot or retention of the Benin bronzes and other African cultural objects, and the victims of these aggressions:

 

This exhibition presents the soul of our Nation, the pages of history that were torn away violently, the emblems and insignia of power and authority and the source of inspiration to our country.  I hope that this appeal shall be taken in good faith, in brotherhood, love for one another and in bridging gaps between the rich and powerful countries of the world and the weak. It is a way of reaching out to the once oppressed and wounded with the view that there can be a new healing process in the world where we live to share and play responsible roles. This process of voluntary return will go a long way to correct the ills of the past and heal the wounds of colonization”.

 

But long before Prince Kayode, the great Ekpo Eyo and others had been trying to secure the return of  a few Benin bronzes and had sent messages to the embassies of all holders in Lagos:

 

“By the end of the 1960s, the price of Benin works had soared so high that the
Federal Government of Nigeria was in no mood to contemplate buying them.
When, therefore a National Museum was planned for Benin City in 1968, we
were faced with the problem of finding exhibits that would be shown to reflect
the position that Benin holds in the world of art history. A few unimportant
objects which were kept in the old local authority museum in Benin were
transferred to the new museum and a few more objects were brought in from
Lagos. Still the museum was ’empty’. We tried using casts and photographs to
fill gaps but the desired effect was unachievable. We therefore thought of
making an appeal to the world for loans or return of some works so that Benin
might also be to show its own works at least to its own people. We tabled a draft
resolution at the General Assembly of the International Council of Museums
(ICOM) which met in France in 1968, appealing for donations of one or two
pieces from those museums which have large stocks of Benin works. The
resolution was modified to make it read like a general appeal for restitution or
return and then adopted.
When we returned to Nigeria, we circulated the adopted resolution to the
embassies and high commissions of countries we know to have large Benin
holdings but up till now we have received no reaction from any quarters and the
Benin Museum stays ’empty’,”
 (7)

 

Did the German embassy in Lagos not forward the note from Ekpo to the government in Berlin? We have known of secretaries throwing into wastepaper basket important documents in order to reduce the load of materials to be filed but would a German embassy act in this way?

 

The Nigerian Parliament asked President Obasanjo in 2002 to request the return of artefacts taken away during the colonial era (8) But would the government of a city that has been at the centre of many international disputes ever read or listen to what other governments were saying or for that matter what the media had been reporting?

 

The Oba of Benin sent his brother in 2000 to bring the request for the return of the Benin bronzes to the British Parliament which has become an important document in history and is known as Appendix 21. It is true that the document was addressed directly to the British as being primarily responsible for the Benin invasion and hence for the dispersal of the precious artefacts. But would the German government not hear about this and take notice of the intention and desire of the Oba of Benin? (9)

 

If the Berlin authorities have not, directly or indirectly received the demand of the Nigerian, then they must look carefully into their system of communication of information. In the last few years, the demand for the return of the Benin bronzes has been repeated at every Benin exhibition and we can confirm that German museums and other institutions were well represented.

 

At the opening of the Benin exhibition Benin:Kings And Rituals – Court Arts from Nigeria on 8 May 2007, in the Museum für Völkerkunde, Vienna, the Benin Royal delegation made it absolutely clear in their statement that they wanted their art objects back in Benin. Prince G.I. Akenzua, Enogie of Evbuobanosa, brother of the Oba, elaborated further this demand during his lecture entitled, The Loss of Benin Artworks and their Original Function at the International Symposium which took place on 9th and 10th May 2007 in the Museum für Völkerkunde. There ensued a debate over restitution where Prof. C. Feest, then Director of the Völkerkunde Museum Vienna, repeated the usual western arguments against the restitution of the Benin artefacts. We promptly and unambiguously rejected the baseless arguments. (10)

 

But even before the opening of the exhibition, the Oba of Benin had expressed in an introductory note to the catalogue of the exhibition the desire of his people to have their artefacts back:

 

The exhibition is showcasing some of the works that made Benin (Nigeria) famous. It once again, reminds the world of a civilization truncated by the imperial forces of the colonialist. The works on show at this exhibition are some of the 3000 odd pieces of bronze and ivory works forcibly removed from my great grandfather’s palace by some Britons who invaded Benin in 1897. The British kept some of the loot for themselves and sold the rest to European and American buyers. These works now adorn public museums and private collector’s galleries, all over the world.

“We are pleased to participate in this exhibition. It links us, nostalgically, with our past. As you put this past on show today, it is our prayer that the people and government of Austria will show humaneness and magnanimity and return to us some of these objects which found their way to your country.” (11)

 

The modest request of the Oba of Benin to have back some of the looted

artefacts was promptly rejected in an arrogant and Eurocentric perspective in the preface of the same catalogue by the directors of the museums that organized the exhibition with Nigeria. The Preface was signed by Prof. Christian Feest, Director, Museum für Völkerkunde Wien, Jean-Pierre Mohen, Director, patrimoine et collections, musée du quai Branly, Paris, Dr.Viola Koenig, Director, Ethnologisches Museum, Staatliche Museen zu Berlin and James Cuno, President and Eloise W.Martin Director, The Art Institute of Chicago.

 

It is clear from the rejection by the museum directors that the demand by the Oba was directed to all the Western holders of the looted bronzes and not only Austria. How come then that the authorities in Berlin can now in 2013 declare they have not been directly or indirectly approached by the Oba or the Nigerian authorities?

 

The Director-General of the National Commission of Museums and Monuments, Yusuf Abdallah Usman has multiplied recently the request for the return of Nigerian artefacts from abroad:

 

“For the avoidance of doubt, we hereby place it on record that we demand, as we have always done, the return of these looted artworks and all stolen, removed or looted artefacts from Nigeria under whatever guise”. (12)

 

We submit that the request by the Oba of Benin for the return of some of the looted Benin bronzes in the catalogue of the exhibition constitutes a direct request to the German museums and the German government represented at the opening of the exhibition and to those who were not there. The demand made at the symposium by the brother of the Oba is also to be considered as a direct request to all holders of  Benin bronzes. The disrespect of a reigning monarch by Western museums and governments cannot be accepted as sufficient for declaring such requests, made in writing or to the hearing of representatives and scholars, as non-existent and  should not be allowed to negate such clear and direct expressions of will.

 

The declaration by the Berlin authorities that they have not been directly or indirectly approached with a demand for restitution by the Oba of Benin or the Nigerian government is based on a basic assumption that a person or entity that has lost property must submit a request to the holder of the property. In other words that in the absence of such a request the Germans cannot return the Benin bronzes.

Readers will no doubt be well aware of the farcical games played with the Egyptians regarding the demand of the restitution of Nefertiti. (13)

 

But is there such a rule under International Law or Municipal Law that would prevent the Germans and other Western States from returning the Benin artefacts in the absence of a demand? (14)

 

The United Nations General Assembly has since 1972 requested Member States in several resolutions to return cultural objects which were taken away during the colonial daysThe restitution of cultural objects to the countries of origin has become a permanent agenda item. In its resolution entitled Return or restitution of cultural property to its country of origin” of 4 December 2006, (A/RES/61/52,) the General Assembly reiterated the importance of restitution to these countries and called on all bodies of the United Nations and UNESCO as well as Member States ‘to continue to address the issue of return or restitution of cultural property to the countries of origin and to provide appropriate support accordingly’. (15) All these resolutions have not moved any of the western countries that hold illegal or stolen cultural objects.

 

Several international conferences have also urged the return of artefacts. For example, the UNESCO International Conference, The Return of Cultural Property to its Countries of Origin, Athens, 17-18 March, 2008 urged museums to initiate dialogues on the return of important cultural property to the country and community of origin. (16)

 

Western museums have not been enthusiastic to help in repatriating looted artefacts such as the Benin bronzes because of their complicity with colonial interventions and looting, Ana Filipa Vrdoljak has rightly declared:

 

“The history of museums shows that these institutions have facilitated, justified and benefited from colonialism and related policies of discrimination, assimilation and genocide. They have also often served to inform and engage broader societal concerns. The present-day ‘commitment to righten historic wrongs’ by former metropolitan powers and their museums must include restitution claims of indigenous and other colonised peoples. Museums must be actively involved in reversing and ameliorating the ongoing effects of these policies and practices”.(17)

 

Oba%20Ovonramwen

Oba Ovonramwen, during whose reign the British looted the Benin Bronzes, with guards on board ship on his way to exile in Calabar in 1897. The gown he is wearing hides his shackles. Photograph by the Ibani Ijo photographer J A Green. From the Howie photo album in the archives of the Merseyside Maritime Museum

 

Clearly, the refusal to return stolen cultural property violates the right to culture and right of access to culture as provided for in the Universal Declaration of Human Rights (1948), the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (I966) and the International Covenant on Civic and Political Rights (1966) in so far as the deprivation of a whole people or community of its cultural objects renders it impossible for the individuals in that community to exercise rights guaranteed under the international instruments. Indeed some acts of refusal to return cultural objects, such as crosses or other religious symbols must be considered as violations of religious freedom. The religious and ritual objects of the Edo are necessary if they are to follow their tradition and religion. It is remarkable that some States that pride themselves of their religion as part of their culture and even require immigrants to adopt  these values do not seem worried by the thought that they are preventing others from following and cultivating their traditional and religious values.

 

The Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property (1970)considers in its preamble that “cultural property constitutes one of the basic elements of civilization and national culture, and that its true value can be appreciated only in relation to the fullest possible information regarding its origin, history and traditional setting” and states that “as cultural institutions, museums, libraries and archives should ensure that their collections are built up in accordance with universally recognized moral principles”. (18)

 

The ICOM (International Council of Museums) Code of Ethics for Museums, 2006, which sets minimum standards for museums and their staff, provides as follows, regarding return of cultural property:

 

6.1 Co-operation

Museums should promote the sharing of knowledge, documentation and collections with museums and cultural organisations in the countries and communities of origin. The possibility of developing partnerships with museums in countries or areas that have lost a significant part of their heritage should be explored.

 

6.2 Return of Cultural property

Museums should be prepared to initiate dialogues for the return of cultural property to a country or people of origin. This should be undertaken in an impartial manner, based on scientific, professional and humanitarian principles as well as applicable local, national and international legislation, in preference to action at a governmental or political level.

 

6.3 Restitution of Cultural property

When a country or people of origin seeks the restitution of an object or specimen that can be demonstrated to have been exported or otherwise transferred in violation of the principles of international and national conventions, and shown to be part of that country’s or people’s cultural or natural heritage, the museum concerned should, if legally free to do so, take prompt and responsible steps to cooperate in its return. (19)

 

In view of the above, it is our considered opinion that the lack of a formal/official request is no ground for the holding State and its institutions for not initiating a process of restitution or for refusing to return stolen cultural property. On the contrary there is a positive duty on museums holding looted/stolen/seized cultural items to start discussing their return, whether there is a formal/official request or not.

 

Therefore, the declaration that the Berlin authorities have not been approached directly or indirectly by either the Oba of Benin or the Nigerian authorities, cannot be accepted as an excuse for not returning or discussing the return of the cultural objects to the Oba of Benin.

 

Notwithstanding the above observations, we have suggested that Nigerian authorities write directly to museums with large collections of Benin artefacts in order to prevent the holders of looted artefacts from saying that there has not been any demand, an easy but unconvincing argument. The argument demonstrates beyond all reasonable doubt the unwillingness of the holder to envisage restitution. This position strengthens the determination of the holder not to consider the issue of restitution on its merits by blocking the demand at its very first step.

 

The Oba of Benin sent in 2009 letters hand-carried to the board of trustees of the Art Institute of Chicago and to the Field Museum,Chicago, requesting restitution of some Benin artefacts. Until today, there has not even been an acknowledgement of receipt from both institutions. Such is the conduct of those allegedly promoting understanding between different cultures of the world.

 

“LEGAL ACQUISITION” OF BENIN BRONZES BY GERMANY

 

The statement by the Berlin authorities takes a well-known second line of defence that argues that Germany acquired the Benin bronzes legally and therefore has no obligation to return them to the Oba of Benin.

There is no need here to recount the full story of the notorious bloody invasion of Benin in 1897 by the British army and the subsequent looting of the cultural artefacts. (20)

 

In answer to the question whether the Government considered as legal and legitimate the many Benin bronzes that the British looted in their invasion of Benin in 1897 and are now in the Ethnologisches Museum, Berlin, which the Benin people are seeking to recoverthe government answered as follows

A greater part of the 507 objects that constitute the Benin-Collection of the Ethnologisches Museum was acquired between 1897 and 1925 from the art market in London, and partly in Lagos. The Government and the  Foundation Preussischer Kulturbesitz are of the view that these objects were legally acquired and that there is no  International Law basis for demands for restitution”(21)

 

British%20Punitive

Members of the notorious British Punitive Expedition of 1897 against Benin, posing proudly with looted Benin ivories and bronze objects

 

 

As we have already discussed above the government stated that there had been no demands for restitution from the Oba or the Nigerian authorities.

 

The assertion that the Germans acquired legally the Benin bronzes that had been looted by the British in their notorious invasion of Benin in 1897 must not be accepted without discussion as to the alleged “legality”. As has been correctly stated above, the British sold the looted artefacts in London, on open market. The Germans were very enthusiastic purchasers of the Benin bronzes and indeed it was the German acquisition of various objects that prompted British institutions to increase their own stock. (22) The then director of the Ethnologisches Museum Berlin, Felix von Luschan had been one of the first to recognize the excellent workmanship that had gone to produce those artefacts.(23) Luschan had even advocated the use of force in acquiring cultural objects from peoples the European ethnologists considered to be condemned to disappear from the face of the earth. This racist conception which existed in German intellectual tradition and was present in the atrocities in Namibia continued its trajectory under Nazi rule in Germany and elsewhere.

 

With racist theories of European superiority and doubts whether Africans were human beings with intelligence, the British invasion of Benin was certainly not regretted by people like von Luschan and even long after his time, one seldom hears any expressions of regret by Europeans regarding the killings of thousands of Benin people (Edo). This is in contrast to regrets and apologies rendered in the case of victims of Nazi atrocities and aggressions.

 

Austrians, Germans and others who obtained Benin Bronzes from the British must be considered as not having any valid title to the artefacts they hold. In any case, the law of Benin never authorized the seizure of the Oba’s property. Benin being the place of the pretended acquisition by the British, the law of Benin

should govern the act of acquisition. Many have discussed this issue as if there were no laws in Benin in 1897 that would forbid such patent violation of rights in property. Joseph Egharevba, leading authority on Benin history and laws, states in his classic work, The Benin Laws and Customs (1947) that the person of the Oba is sacred and his property cannot be touched without his consent. He is the source of law and could make and repeal laws. The British of course were not interested in presenting a true picture of Benin society but preferred to depict the kingdom as a land of juju, cannibalism and human sacrifice. But what about others who have discussed this issue? How can they assume implicitly that Benin Law was not relevant, unless they were only concerned with power? But power is not law.

 

Legality of German purchases of Benin objects presupposes the legality of the British acquisition of the looted objects. The British looted the artefacts during their notorious invasion of Benin City. Does looting of property of others confer legality on the looter? Clearly, no legal system would accept the transfer of

proprietary rights in this violent manner. There may be de facto acceptance of this illegality but does the fact that no one can push the looter to return the looted goods confer legality on the violent looter? Some have argued that the law in 1897 authorised a conqueror to take all the cultural artefacts of the defeated. But those arguing this way do not specify which law. Is it English Law, European International Law, from which Africans were excluded, or Benin Law?

 

After the devastating lootings of Napoleon and his troops in 1815 European International Law clearly regarded looting of cultural artefacts as illegitimate. Vrdoljak has stated:

 

By mid-1815, there was broad agreement that the French confiscations of cultural objects were contrary to contemporary rules of law and that objects could not remain in Parisian collections.” (24)

 

Again we have the view expressed by Andy Ho that it was the Congress of Vienna (1815), held after the defeat of France at Waterloo, that settled the illegality of looting works of art in wartime:

 

The peace treaty explicitly required France to return a very wide range of cultural property to European countries from which they had been looted.

Clearly, then in 1860, when the Anglo-French force invaded Beijing, it had no legal rights under prevailing international law to the antiquities it took”. (25)

 

Prof, Neil Brodie has written:

“It should be recognized internationally that the Benin artworks were taken forcibly by an imperial power and, following the precedents of 1815 and

1945, that they should be returned. Ownership should be vested with an appropriate authority in Nigeria”. (26)

 

Whatever may have been the legal position in European International Law, it was clearly not part of African International Law that conquerors could take away the cultural objects of a defeated nation.  In any case, Africans were not considered to be part of European International Law and any rules and practices developed in this respect clearly did not apply to Benin’s cultural objects. Incidentally, there is not one single example of a victorious African army stealing the cultural objects of the defeated and proudly displaying in its country.

 

Benin law would not have authorized the looting of the Oba’s property since his person is regarded as untouchable and all the property under his care is also protected. The British looting of the Benin bronzes was from a legal point of view illegal and illegitimate. It follows from the above that the looters, the British, could not transfer any proprietary rights to the Germans. They may have paid cash but the objects they allegedly bought were tainted with illegality ab initio. Moreover, the Germans knew very well that the objects they were buying were illegally transferred from Benin City to London. They bought the Benin Bronzes, from a notorious British auctioneer, W.D.Webster who also sold Benin artefacts to Austrians. Indeed the first auction took place a few months after the invasion, in May 1897. Many of the objects the Germans and Austrians bought must have had some of the blood of the people of Benin on them, fresh from the battlefield. Is that what the Berlin government regards as legal acquisition?

 

The legality of the British “acquisition” by violence, by invading an African country, thousands of miles from Europe, has never been considered by an impartial judiciary system but most honest people will regard such violent action as illegal. Moreover, the Germans who allegedly bought the artefacts from the British could not have legitimately acquired valid rights for lack of bona fides, good faith, “guten Glauben”. In any case, the Germans cannot completely distance or disassociate themselves from the criminal invasion of Benin in 1897. After all, it was the attempt by the British to enforce the division of areas of control or influence which the Germans and the British, with others, had set up in 1885 in Berlin that led to the conflict between the British and Oba Ovonramvem who resisted British attempts to exercise control over Benin. The conflict that eventually led to the looting of the Benin artefacts cannot be seen as a remote consequence of the Berlin Conference but must be accepted as a direct result of that division of areas of control by the Europeans. At the time of the 1885 conference, Africa and the areas the Europeans allocated to themselves were known to be inhabited and it was clear to all that conflicts would ensue.

 

Contracts of purchase between the Ethnologisches Museum and British dealers should not be treated like ordinary contracts between German tourists and English shopkeepers in Regents Street. The historical context must be seriously considered to give the act of purchase its full significance and meaning.

 

MEETINGS ON “RESTITUTION” OF THE BENIN BRONZES.

 

In answer to the question what meetings had been held with the owners of the Benin bronzes, the Berlin government answered as follows:

 

“Since 2010 there have been regular meetings between representatives of the King of Benin, the National Commission of Museums and Monuments in Nigeria and various European museums with large Benin collections (London, Vienna, Leiden, Stockholm and Dresden) on the question of treatment of objects from the Kingdom of Benin. The agreed aim of all participants is in the long term to find a possibility to present in Nigeria objects from the Benin collections in Europe. At present, the main emphasis is on the work of documentation of Benin collections in Europe to be placed on the internet as well as the intensification of the cooperation between all the participating museums and institutions”.(27)

 

Many will be surprised by the statement that the various meetings held since 2010 between the representatives of the Oba of Benin, the National Commission of Museums and Monuments and representatives of European museums at London, Vienna, and Leiden. Stockholm and Dresden, holders of large collections of Benin artefacts, were about documentation of the artefacts; a documentation that would also be placed in the internet and an eventual display of some of the artefacts in Nigeria. Up to now, many had the understanding and the impression that these meetings were about the restitution of at least some of the looted Benin bronzes. Newspaper reports as well as statements from the National Commission had led to the belief that some progress had been made in the direction of restitution. (28)

 

The explanations of the recent meetings as given by the Berlin government correspond essentially to what happened in the meeting in Benin City. Though the document issued at the end of that meeting was entitled The Benin Plan of Action on Restitution, there was nothing in it that envisaged restitution of the precious Benin artefacts. No wonder that the representative of the Oba declared he would not take part any more in such meetings in future. Besides, the British Museum did not take part in the meeting. (29)

 

HISTORICAL CONSCIOUSNESS, POLITICAL AND MORAL RESPONSIBILITY

 

The Berlin government expressed in its response its conviction that the ICOM Code of Ethics forms the basis of the work of the museums in Berlin and that they are aware of their historical and political responsibility in the treatment of acquisitions from the colonial period. (30)

 

To state that the vast majority of the acquisitions in the Benin collection were made between 1897 and 1925 and then declare that ICOM rules adopted in 1986 form the basis of the work of the museum requires some explanation in order to be convincing. Certainly, the Ethnologisches Museum has not been following the ICOM rules as far as they relate to restitution. As for the important acquisitions of Benin artefacts, they were made before the ICOM Code of Ethics was established. One cannot help feeling that the name of ICOM was thrown into the statement by the Berlin government to secure for the museums a veneer of legitimacy and legality. The statement seeks to create an aura of rectitude around the museum in order to avert criticisms especially from the youth.

 

If the Berlin museums were really conscious of their historical and political responsibility as regards artefacts acquired in the colonial era, they would not want to be seen arguing with Africans about the return of cultural artefacts that are undoubtedly African.

 

The cruelty and unbelievable oppression in German colonies require no elaboration here(31)It was in an atmosphere of excessive oppression that many artefacts were collected from the German colonies. When it is said that many artefacts were given to the museums as gifts by German travellers, it should be remembered that these were objects extracted from Africans who had no choice but to hand over to the Europeans whatever they wanted. In a study entitled “The Position of Africans in the German Colonies’”, Helmut Stoecker declared;

 

The almost total absence of genuine liberalism among the Germans in the colonies, the grim and obstinate anti-African racism already referred to, and the preference for direct and openly practiced oppression all combined to make a situation possible in which ‘nearly every white man walks around with a whip and almost every white man indulges in striking any black man he chooses to, as Colonial Secretary Bernhard Dernburg discovered in Dar es Salaam in 1907.” (32)

 

Cornelia Essner has written the following:

 

That the acquisition of ethnografica in the colonial time was on the basis of more or less “structural violence” will not be pursued in detail in this context. Some individual contemporaries were perfectly aware of this fact. Thus one Africa traveller and resident in the German Empire in Ruanda, Richard Kandt, wrote in 1897 to Felix von Luschan, Deputy Director of the Ethnology Museum, Berlin, as follows; “It is especially difficult to procure an object without at least employing some force. I believe that half of your museum consists of stolen objects.” (33)

 

We all recollect that Berlin was the place where the imperialist powers of Europe met in 1885 and divided Africa among themselves and thus set in motion a system of government that brought untold suffering on the African peoples. We need only remember Namibia, formerly German colony of South West Africa where the cruelty of German colonial rule exceeded all bounds and stamped Germany with a terrible reputation only surpassed by Nazi Germany. The effects of the oppressive German regime are still felt in Namibia where recently the human remains of those Namibians massacred and brought to Germany have been returned after arduous negotiations. Germany still refuses to apologize or pay compensation. (34)

 

Given the background of German colonial experience in the collection of artefacts in Africa and the pre-eminent role of the Ethnologisches Museum in this matter and being fully aware of the history of the acquisition of the Benin Bronzes, a Berlin government and its museums should be adopting a different position from what is conveyed by the response to the Green Party. They should be interested in returning at least some of the looted artefacts and seek a reasonable compromise. They would in any case seek to avoid endless discussions on such an issue and endeavour to prevent any impression of continuity in the present and past German practice and ideology with regard to collecting cultural artefacts of others. But can one achieve this and still maintain the loot of the past, albeit via the British?

 

From the 507 Benin artefacts that the Berlin regime mentioned (although by some counts there should be more, about 580) some 307 for example, could be returned to Benin City; arrangements could be made for lending some of the remaining objects if the Nigerians request. From the answer of the Berlin government, there is no trace of a sense of historical responsibility and moral consciousness. The government is out of tune with the spirit of our times which is to return artefacts wrongly taken away from colonial and other oppressed peoples. Magnus Magnusson has rightly stated:

 

The German language has the word for it: Zeitgeist. The Zeitgeist, literally, „time spirit“, the attitude or general outlook of a specific time or age; The Zeitgeist of the early twenty-first century where restitution and redemption is concerned is so much more humane than that of the twentieth century”. (35)

 

The language and stance of the Berlin government appears to be the same as other responses by Western governments to former colonial States and their peoples. The ton and response of the Berlin government correspond to the tenets of the now discredited Declaration on the Importance and Value of  Universal Museums (DIVUM) in so far as the German authorities refuse to envisage the return of any of the Benin bronzes to the people of Benin. They are willing to assist the Nigerians in cataloguing the Benin Bronzes; they are willing to put this catalogue on the internet. What they are not willing to do is to consider the return of any of the 507 objects. German authorities subscribe to the false notion in the discredited Declaration on the Value and Importance of Universal Museum that:

 

“Over time, objects so acquired – whether by purchase, gift, or partage – have become part of the museums that have cared for them, and by extension part of the heritage of the nations which house them. Today we are especially sensitive to the subject of a work’s original context, but we should not lose sight of the fact that museums too provide a valid and valuable context for objects that were long ago displaced from their original source” (36)

 

What the Berlin government is saying is that they are not prepared to loosen or give up the political and cultural hegemony that, in line with other Western States, they have established over Africa and Africans. Much of this domination is 500 years old and forms part of a mechanism that allows the West to dictate to Africa in all domains, including culture. These Benin bronzes are largely records and symbols of power and to return them would imply that the West has finally accepted Africans as capable of looking after themselves and not in need of any outside control. Such a concession has never been considered by the West which maintains supremacy even in matters of African art .There are by far better and more African art icons in Europe than in Africa itself. Those, including Africans, who want to study African art, need to go to Europe, to places such as the Ethnologisches Museum, Berlin, to see the African icons. The West is not yet ready to return to Africa the symbols of power seized in colonial and imperialist wars. The West remains symbolically and factually the master of Africa and its destiny. This is the affirmation implicit in the refusal to hear demands for restitution or to consider the possibility of returning any Benin bronze.

 

If the Berlin museum were operating on the basis of the ICOM Code of Ethics, they would have taken the initiative to meet with representatives of the Oba to discuss the return of the Benin Bronzes as required by rules 6.2 and 6.3 of the Code. They would not be seen as disputing ownership of the artefacts and definitely would not be denying, contrary to all evidence that they ever heard of a desire by the people of Benin to have their artefacts back. This is clearly unworthy of Germany.

 

Most young Germans are surprised to hear that their government is in dispute with Nigerians over the ownership of the Benin Bronzes. They are revolted to learn that some 507 or more pieces are in Berlin alone and that the German authorities are not willing to return even a single object. Somebody will have to explain the discrepancy in the number of Benin artefacts in the Ethnologisches Museum, Berlin. (37) The youth wonder what those African pieces have to do with German culture. They cannot understand how their government can boast with African artefacts and wonder whether German culture does not have enough to show. Decorating yourself with the feathers of others seems very objectionable, especially when those feathers have been stolen.

 

The youth realize in this matter that the commandment “Thou shall not steal” does not seem to be applied by their own authorities as far as cultural artefacts are concerned.

 

What will Nigerian authorities and the public make out of the statement from Berlin that Nigerian representatives have not brought to the attention of the Germans the demand for the restitution of the Benin bronzes looted in 1897?

 

What is sure is that the people of Benin and Nigeria cannot accept that by putting information about the looted artefacts on internet or cataloguing them, they lose their right to recover the precious artefacts that are now decorating Western museums which are supposedly cooperating with Nigeria. Records and symbols of Benin civilization belong to Benin and should be returned without any further excuses.

 

 

Kwame Opoku, 6 September, 2013.

 

NOTES

1. “Die Rückgabe jener Kulturschätze, die unsere Museen und Sammlungen direkt oder indirekt dem Kolonialsystem verdanken und die jetzt zurückverlangt werden, sollte ebenfalls nicht mit billigen Argumenten und Tricks hinausgezögert werden“. Gert v. Paczensky and Herbert Ganslmayr, Nofretete will nach Hause, p.185, C. Bertelsmann, München, 1984.

2The Humboldt-Forum-Planning-Process-Perspectives in the Berliner Schloss Stiftung Preussischer Kulturbesitz, 2013

Humboldt Forum, Baessler Archiv, Beiträge zur Völkerkunde, Band 59. (Eds)

Viola König and Andrea Scholz, 2011.

 

The opponents of this project that would involve transferring artefacts from the Ethnologisches Museum from its present location in the suburb, Dahlem, to the centre of Berlin have issued protest documents in which they state their objections. Resolution; Stop the planned construction of the Humboldt Forum in Berlin Palace

www.africavenir.org

NO HUMBOLDT 21 http///no=humboldt21.de/

Der Anti Humboldtwww.fzz.cc/slides

„Colonialism on display“

Nadia Vancauwenberghe www.exberliner.com/culture…colonialism-on-disp

 

3. Abgeordnetenhaus Berlin Drucksache 17 / 12 360 Kleine Anfrage 17. Wahlperiode Kleine Anfrage der Abgeordneten Clara Herrmann (GRÜNE) vom 28. Juni 2013 (Eingang beim Abgeordnetenhaus am 01. Juli 2013) und Antwort (Postkoloniale) Auseinandersetzung mit dem Humboldt Forum.

The Federal Minister for Culture has also given answers to similar questions from the Green Party, confirming the views from the Berlin Government-Annex II

 

4. K. Opoku, “Benin Plan of Action for Restitution; Will this Ensure the Return of the Looted Benin Artefacts? http://www.modernghana.com

 

5. K, Opoku,”Berlin Plea for the Return of Nigeria’s Cultural Objects: How often must Nigeria ask for the Return of its Stolen Cultural Objects?

http://www.modernghana.com

6. K. Opoku, ibid

7. Ekpo Eyo, Museum, Vol. XXL, no 1, 1979, “Return and Restitution of cultural property”, pp. 18-21, at p.21, Nigeria.

 

8. BBC NEWS, “Nigeria demands treasures back”, http;//news.bbc.co.uk

 

9. Appendix 21. The Case of Benin. Memorandum submitted by Prince Edun Akenzua  www.publications.parliament.uk/pa/ …/371ap27.htm.March 2000

 

10K. Opoku, Opening of the exhibition “Benin-Kings and Rituals

www.culture-and-development.info/

K. Opoku, “Director of Museum für Völkerkunde Wien rejects again all claims for return of stolen artworks actually exhibited in his museum”

www.afrikanet.info

 

11. OmoN’Oba Erediauwa CFR, Oba of Benin, in his Introductory Note to the catalogue of the exhibition’ Barbara Plankensteiner (ed) Benin Kings and Rituals, Court Arts from Nigeria, Snoeck Publishers, 2007, p. 13.

 

12. See Yusuf Abdallah Usman, “Controversial Donation of Looted Benin Art” in K. Opoku, “Nigeria Reacts to Donation of Looted Benin Artefacts to Museum of Fine Arts, Boston”, http://www.modernghana.comYusuf Abdallah Usman,“Nigeria’s antiquities abroad must return -DG”

 

“Efforts at dialoguing have brought about recent interface with most of the major museums in Europe. The Commission instigated discussions on modalities of returning Benin objects to Nigeria. This has resulted in the meeting of the major museums in Europe and the Commission in Vienna, Austria and Berlin, Germany in 2010 and 2011 respectively. A third meeting is scheduled for Benin City before the end of this year. The heads of these European museums have signified their intention to attend this meeting. It will be recalled that Nigeria was one of the strong voices in the Egyptian Conference of 2010 where return of the pieces of each countries priceless antiquities were demanded to be returned to their countries of origin.”

 

“Nigeria’s antiquities abroad must return” http://www.ncmmnigeria.com/nigerias-antiquities-abroad-must-return-dg/

The Nation, “Mission to repatriate stolen Benin artefacts”

“They were stolen over 116 years ago and taken to Europe. These over 3,000 pieces of bronze were looted from the old Benin Empire during the 1897 British Punitive Expedition. Today, these priceless bronze works are trapped behind glass walls in European galleries and museums. Hope for their return rose last week as some representatives of European museums met with their Nigerian counterparts and officials of the Benin Royal palace on the issue. Assistant Editor (Arts) OZOLUA UHAKHEME reports.”

thenationonlineng.net /…/mission-to-repatriate-stolen.

Nigeria Demands Return of Stolen Benin Artefacts from U.S.”

allafrica.com /stories/ 201207190121.html

Daily Times, “NCMM demands return of artifacts from US museum”www.dailytimes.com.ng /…/

 

13. nefertiti in absurdity: how often must egyptians ask germans for the 

www.modernghana.com

 

14. K. Opoku, “Is the Absence of a Formal Demand for Restitution a Ground for Non-Restitution? www.modernghana.com

15. The United Nations General Assembly has since 1972, passed almost every year a resolution the return of cultural property;

·                         Resolution 3026 A (XXVII) of 18 December 1972

·                         Resolution 3148 (XXVIII) of 14 December 1973

·                         Resolution 3187 (XXVIII) of 18 December 1973

·                         Resolution 3391 (XXX) of 19 November 1975

·                         Resolution 31/40 of 30 November 1976

·                         Resolution 32/18 of 11 Novembrer 1977

·                         Resolution 33/50 of 14 December 1978

·                         Resolution 34/64 of 29 November 1979

·                         Resolutions 35/127 and 35/128 of 11 December 1980

·                         Resolution 36/64 of 27 November 1981

·                         Resolution 38/34 of 25 November 1983

·                         Resolution 40/19 of 21 November 1985

·                         Resolution 42/7 of 22 October 1987

·                         Resolution 44/18 of 6 November 1989

·                         Resolution 46/10 of 22 October 1991

·                         Resolution 48/15 of 2 November 1993

·                         Resolution 50/56 of 11 December 1995

·                         Resolution 52/24 of 25 November 1997

·                         Resolution 54/190 of 17 December 1999

·                         Resolution 56/97 of 14 December 2001

·                         Resolution 1483 of 22 May 2003 by the Security Council of the UN concerning Iraq

·                         Resolution 58/17 of 3 December 2003

·                         Resolution 61/52 of 4 December 2006

·                         Resolution 64/78 of 7 December 2009

·                         Resolution A.67/L.34 of 5 December 2012

From UNESCO website www.unesco.org

 

16. www.unesco.org/new/en/culture/themes/restitution-of-cul.

 

17. Ana Filipa Vrdoljak, International Law, Museums and the Return of Cultural Objects, Cambridge University Press, Cambridge, 2006, p.302

 

18. The Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property (1970)  www.unesco.org/

 

19. http://icom.museum/the-vision/code-of-ethics/

 

20. There is a vast amount of literature on the notorious British invasion of Benin in 1097. I mention here just a few.

 

Ekpo Eyo, “Benin: The sack that was”. http://www.dawodu.net/eyo.htm ,”The

Dialectics of Definitions: “Massacre” and “Sack” in the History of the Punitive

Expedition”, African Arts, 1997, Vol. XXX, No.3, pp. 34-35.

Wikipedia, “Benin Expedition of 1897” http://www.dawodu.net/eyo.htm

K. Opoku, “Benin to Berlin Ethnologisches Museum: Are Benin Bronzes Made in Berlin?” http://www.museum-security.org

Frank Willet, “Benin” in Afrika: Kunst und Kultur (ed.) Hans-Joachim Koloss, Prestel Verlag, Munich, 1999 p. 43 states that Phillips and his troops had peaceful intentions, and that the guns they had with them had been packed away and not ready for usage.

 

The story of Benin has been told several times but I have always found the short account by Sylvester Okwunodu Ogbechie very useful:

“In February 1897, an elite British force of about 1200 men (supported by several hundred African auxiliary troops and thousands of African porters) besieged Benin City, capital of the Edo Kingdom of Benin, whose ruler, the Oba Ovonramwen sat on a throne that was a thousand years old. The British Punitive Expedition used Maxim machine guns to mow down most of the Oba’s 130,000 soldiers and secure control of the capital city. They set fire to the city and looted the palace of 500 years worth of bronze objects that constituted the royal archive of Benin’s history, an irreplaceable national treasure. The king and his principal chiefs fled into the countryside, pursued by British forces who lay waste to the countryside as a strategy to force the people of Benin to give up their fugitive king. According to Richard Gott, for a further six months, a small British force harried the countryside in search of the Oba and his chiefs who had fled. Cattle was seized and villages destroyed. Not until August was the Oba cornered and brought back to his ruined city. An immense throng was assembled to witness the ritual humiliation that the British imposed on their subject peoples. The Oba was required to kneel down in front of the British military “resident” the town and to literally bite the dust. Supported by two chiefs, the king made obeisance three times, rubbing his forehead on the ground three times. He was told that he had been deposedOba Ovonramwen finally surrendered to stem the slaughter of his people. Many of his soldiers considered his surrender an unbearable catastrophe and committed suicide rather than see the king humiliated. A significant number, led by some chiefs, maintained guerrilla warfare against the British for almost two years until their leaders were captured and executed. The remaining arms of the resistance thereafter gave up their arms and merged back into the general population.”

http://aachronym.blogspot.com

 

21. Der überwiegende Teil der heute 507 Objekte umfassenden Benin-Sammlung des Ethnologischen Museums wurde zwischen 1897 und 1925 auf dem Kunst-markt in London, teilweise auch in Lagos erworben. Der Senat und die Stiftung Preußischer Kulturbesitz sind der Auffassung, dass die Objekte rechtmäßig erworben wurden und es für eine Restitution dieser Sammlung keine völkerrechtliche Grundlage gibt.“ Drucksache 17 / 12 360 Kleine Anfrage 17

See note 2 above.

 

22. Elizabeth Coombes, Reinventing Africa, Yale University Press, New Haven, 1994,

pp. 59-60; se also, John Mack, L’ethnographie: un catalysateur, p.227 in: Du Musée colonial au musée des cultures du monde, P Maisonneuve et Larose, Paris, 2000

 

23. See a portrait of von Luschan in K, Opoku, “Benin to Berlin Ethnologisches Museum Are Benin Bronzes Made in Berlin?” Annex I.www.modernghana.com.

 

24Ana Filipa Vrdoljak, International Law, Museums and the Return of Cultural Objects,  Cambridge, University Press, Cambridge, 2006, p.26.

 

25. Andy Ho, “Case for returning pillaged antiquities”The Straits Times 12-03-2009.

 

26. Neil Brodle -“Compromise and restorative justice: More about Benin” http://www.museum-security.org/brodie_ benin_ 2011. pdf

 

27. Seit 2010 gibt es regelmäßige Treffen zwischen Vertreterinnen und Vertretern des Königs von Benin, der National Commission of Museums and Monuments in Nigeria und verschiedenen europäischen Museen mit großen Benin-Sammlungen (London, Wien, Leiden, Stockholm, Dresden) zur Frage des Umgangs mit Objekten aus dem Königreich Benin. Gemeinsam vereinbartes Ziel aller Beteiligten ist es, langfristig eine Möglichkeit zu finden, Objekte aus europäischen Benin-Sammlungen in Nigeria zu präsentieren. Zurzeit liegt der Schwerpunkt der Arbeit auf der Dokumentation von Benin-Sammlungen in Europa, der Bereitstellung dieser Dokumentation im Internet sowie der Intensivierung der Zusammenarbeit aller beteiligten Museen und Institutionen.“

See note 3 above.

 

28.  The Guardian, “Amid hope of restitution, Nigeria hosts foreign museums

As Nigeria hosts some representatives of holders of the country’s looted cultural objects as part of efforts towards the return of the controversial artefatcs, the country’s dialogue or diplomatic approach is once again on the spot.” Tajudeen,15 February 2013, 

www.ngrguardiannews.com  “Amid hope of restitution, Nigeria hosts foreign museums” The Guardian Nigeria, 15.2.2013.

 

Nigerian Tribune, Stolen Benin artefacts: Hope of retrieval beckons – Nigerian Tribune

.

“The Benin National Congress recently picked up the struggle from where previous groups had stopped. BNC argued that the Federal Government was not doing enough, saying that a proactive government would strive to use every diplomatic and international legal means to redress the injustices done to its federating units. The group called on President Goodluck Jonathan to constitute a high-powered committee to prosecute the task of repatriating all looted Benin artefacts. So, when the National Commission for Museums and Monuments (NCMM), led by its Director General, Mr Yusuf Abdallah Usman, last month visited Benin on the same mission, there was indeed hope that perhaps the long lost treasures would return home one day.”

tribune.com.ng /… /6655-stolen-benin-artefacts-hope…

 

29. K. Opoku,“Benin Plan of Action(2): Will this Miserable Project Be the Last Word on the Looted Benin Artefacts?”http://www.modernghana.com

 

30 „Der Senat ist überzeugt davon, dass die „Ethischen Richtlinien für Museen von ICOM“ die Grundlage für die Arbeit der Museen in Berlin bilden und sie sich ihrer historischen und politischen Verantwortung beim Umgang mit Erwerbungen aus der Kolonialzeit bewusst sind.“.

 Drucksache 17 / 12 360 Kleine Anfrage 17. See note 2 above.

 

31. The literature on German colonies is vast. We mention below a few that may interest readers:

 

Ames, Eric, Marcia Klotz, and Lora Wildenthal, eds.Germany’s Colonial Pasts. Lincoln: University of Nebraska Press, 2005

Helmut Bley, Kolonialherrschaft und Sozialstruktur in Deutsch-Sűdwestafrika (1894-1914) Hamburg, Leibniz Verlag, 1968

Horst Drechsler, Südwestafrika unter deutscher Kolonialherrschaft.

Der Kampf der Herero und Nama gegen den deutschen Imperialismus (1884-

1915) Berlin, Akademie Verlag, 1985;

Horst GründerGeschichte der deutschen Kolonien, Paderborn: Schöningh, 2000.

W. O .Henderson, Studies in German Colonial History, Frank Cass, 1962, London.

Forster, Stig, Wolfgang Mommsen, and Ronald Robinson, eds. Bismarck, Europe and Africa: The Berlin Africa Conference 1884–1885 and the Onset of Partition. Oxford: Oxford University Press, 1988

Stoecker, Helmut, ed. German Imperialism in Africa: From the Beginnings Until the Second World War. London: Hurst, 1987

Speitkamp, Winifred, Deutsche Kolonialgeschichte, Stuttgart, Reclam, 2005.

Helmut Strizek, Kolonien Geschenkte:Ruanda und Burundi unter deutscher Herrschaft, Berlin, Ch. Links Verlag, 2006

Ulrich van der Heyden and Joachim Zeller (Eds.), Macht und Anteil an der Weltherrschaft, Unrast Verlag, Münster, 2005.

 

Regarding the Ethnology museum and the acquisition of artefacts from the colonies, one could read the following with great benefit:

Manfred Gothsch, Die deutsche Völkerkunde und ihr Verhältnis zum Kolonialismus, Nomos Verlag, Baden-Baden, 1983.

H.Glenn Penny, Ethnology and Ethnographic Museums in Imperial Germany; Objects of Culture, The University of North Carolina Press, Chapel Hill and London, 2002.

Christine Stelzig, Afrika am Museum für Völkerkunde zu Berlin 1873-1919, Centaurus Verlag, Herbolzheim 2004.

Andrew Zimmerman, Anthropology and Antihumanism in Imperial Germany, University of Chicago Press, 2001.

On the continuity and discontinuity between German colonialism and Nazi ideology and practice, see inter alia, Volker Langbein and Mohammad Salama (eds) German ColonialismRace,the Holocaust,and Postwar Germany, Columbia University Press,New York, 2011.

Sara Friedrichsmeyer, Sara Lennox and Susanne Zantop (eds) The Imperialist Imagination-German Colonialism and Its Legacy provide interesting perspectives on the reluctance to examine the German colonial past.

A detailed overview of the available literature can be found at the end of the excellent book, Conrad, Sebastian. German Colonialism: A Short History. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2012 This is an English translation of the German original Deutsche Kolonialgeschichte,Verlag C. H. Beck, Munich, 2008.

 

32. Helmut Stoecker,” Germans in the Tropics”: Essays in German Colonial History, (Eds.), Arthur J. Knoll and Lewis H. Gann, Greenwood Press, New York, 1987, p.125.

 

33. „Dass der Erwerb von Ethnographica in der Kolonialzeit auf der Grundlage mehr oder minder ‘struktureller Gewalt’ erfolgte, soll hier in diesem Rahmen nicht näher verfolgt werden. Einzelnen Zeitgenossen war diese Tatsache im Übrigen durchaus bewußt. So schrieb der Afrikareisende und Resident des Deutschen Reiches in Ruanda, Richard Kandt, 1897 an Felix von Luschan, den stellvertretenden Direktor des Berliner Völkerkunde-Museums: Überhaupt ist es schwer, einen Gegenstand zu erhalten, ohne zum mindesten etwas Gewalt anzuwenden. Ich glaube, daß die Hälfte Ihres Museums gestohlen ist’. p77

 

Cornelia Essner, “Berlins Völkerkunde-Museum in der Kolonialära: Anmerkungen zum Verhältnis von Ethnologie und Kolonialismus in Deutschland“, in: Berlin in Geschichte und Gegenwart – Jahrbuch des Landesarchivs Berlin, (Ed.) Hans J. Reichardt, Siedler Verlag, 1986

 

34. K. Opoku, “Return of Stolen Skulls by Germany to Namibia; Closure of a Horrible Chapter?” www.africavenir.org

 

35. Magnus Magnusson, in Jeanette Greenfield, The Return of Cultural Treasures, Second Edition, Cambridge University Press, 2007, p.12.

 

36. K. Opoku, “Declaration on the Importance and Value of Universal Museums; Singular Failure of an Arrogant Imperialist Project”www.modernghana.com

 

37. I reproduce below, a note I made on the issue of how many Benin artefacts the Ethnologisches Museum, Berlin has from my article, “Benin to Berlin Ethnologisches Museum: Are Benin Bronzes Made in Berlin?”, http://www.modernghana.com

The discrepancies in numbers, between 507 the Berlin government states and the 580 which Luschan and others give, require explanation from the Museum. We know of course that the British sold some of the looted Bronzes not only in 1897 but in fairly recent times. See Martin Bailey, “BBC Sold Benin Bronzes” www.forbes.com Did the Germans also sell some Benin Bronzes? What happened to the Benin artefacts in the museums of the former DD (German Democratic Republic)?

Barbara Plankensteiner states in her latest book Benin, 5 Continents Editions, 2010, p48, “ Felix von Luschan, the curator at Berlin’s Museum für Völkerkunde, played a major role, encouraging his colleagues to collect, and he himself amassing the largest collection in the world, consisting of some more than 550 pieces.”

Paula Ivanov, ‘African Art in the Ethnologisches Museum in Berlin’, African Arts, Vol.33, No.3, p.21. Ivanov mentions in this article, that the Ethnologisches Museum, Berlin has 482 Benin objects (p21) but P.Roese in his article, ‘Felix von Luschan (1854-1924) und Benin – Hans Grimm gewidmet’, (Tribus, Vol.48, 1999, pp.173-182) states that Felix von Luschan secured for the Museum 580 pieces. Anja Laukötter, in herexcellent book, Von der ‘Kultur’ zur ‘Rasse’ – vom Objekt zum Körper : Völkerkundemuseen und ihre Wissenschaft zu Beginn des 20.Jahhunderts (Transcript Verlag, Bielefeld, 2007,P160), cites Luschan as follows:

‘Im ganzen sind rund 2400 Benin Stűcke zu meiner Kenntnis gelangt: davon sind 580 in Berlin, 280 im Brit.Museum, 227 in Rushmore (die von Pitt Rivers hinterlassene Sammlung), 196 in Hamburg,182 in Dresden, 167 in Wien, 98 in Leiden, 87 in Leipzig, 80 in Stuttgart, 76 in Cőln und 51 in Franfurt a .M.’

What explains this difference of some 73 pieces? Perhaps the Ethnologisches Museum kept the best 503 and distributed the remaining 73 to the other German museums?

In this connection, it may be useful to look at the very interesting study by Charlotta Dohlvik, Museums and their Voices: a Contemporary Study of the Benin Bronzes, Master’s Dissertation, May 2006, Göteborg University. Dohlvik states that ‘the largest collection of Benin items are found at the Ethnological Museum in Berlin’. The author also found out that the ‘collections of Benin heads are strongly concentrated in museums of Western Europe and the United States’ and that ‘The often-heard statement about the collection of Benin material being dispersed all over the world is thus a point of description that should be expressed with some moderation. p.29”

See also Gisela Völger, Curator, Trader, Benin Scholar – Felix von Luschan -An Austrian in Royal-Prussian Museum Service, in Benin Kings and Rituals (Ed.) Plankensteiner ,pp. 213-225. Völger gives the following distribution figures for the 2400 objects said to have reached Europe:
In Germany: Berlin 580, Hamburg 196, Dresden 182, Leipzig 87, Stuttgart 80, Cologne 73, Munich, Braunschweig, Mannheim, Freiburg and others in Germany not more than 95 items.
Outside Germany: British Museum 280, Pitt Rivers Museum (Oxford) and Pitt Rivers country residence, Rushmore in Farnham/Dorset 327, Various members of the Punitive Expedition of 1897 300, Leiden 98, Chicago 33, St. Petersburg 40, Vienna 167.
Laukötter, gives the following distribution, following Luschan: of the 2400 objects that left Benin: 580 in Berlin, 280 in British Museum, 227 in Rushmore, the Pitt Rivers Collection, 196 in Hamburg, 182 in Dresden,167 in Vienna, 98 in Leiden, 87 in Leipzig, 80 in Stuttgart, 76 in Cologne, and 51 in Frankfurt am Main. 
Laukötter, op. cit. p.160.“

 

 

 

ANNEX I

 

Drucksache 17 / 12 360 Kleine Anfrage 17. Wahlperiode Kleine Anfrage der Abgeordneten Clara Herrmann (GRÜNE) vom 28. Juni 2013 (Eingang beim Abgeordnetenhaus am 01. Juli 2013) und Antwort (Postkoloniale) Auseinandersetzung mit dem Humboldt Forum

 

Die Drucksachen des Abgeordnetenhauses sind bei der Kulturbuch-Verlag GmbH zu beziehen. Hausanschrift: Sprosserweg 3, 12351 Berlin-Buckow · Postanschrift: Postfach 47 04 49, 12313 Berlin, Telefon: 6 61 84 84; Telefax: 6 61 78 28. Im Namen des Senats von Berlin beantworte ich Ihre Kleine Anfrage wie folgt:

1. Welche Position vertritt der Senat bezüglich der „Legalität“ und „Legitimität“ Deutschlands kolonialer Fremdherrschaft in Afrika, Asien und Ozeanien und des damit einhergehenden Erwerb bzw. der Aneignung von Objekten im Kontext dieser Herrschaft?

 

Zu 1.: Das Ethnologische Museum der Staatlichen Museen zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz (Ethnologi-sches Museum) wurde 1873 gegründet, also bereits bevor Deutschland Kolonien besaß. Die ethnologischen Sammlungen aus Afrika, Amerika, Asien und Ozeanien sind überwiegend historisch und ab dem letzten Drittel des 19. Jahrhunderts nach Berlin gelangt. Die Grundlagen dieser Sammlungen beruhten meistens auf Kauf, Schenkung und Tausch. Sammlungsaufträge der europäischen Völkerkundemuseen und der dadurch ausgelöste Wettbewerb zur „Sicherung der besten Objekte“ der zum Untergang verur-teilten „authentischen“ Kulturen Ende des 19. Jahrhunderts haben dazu geführt, dass ein reger Handel mit unter-schiedlichen, außereuropäischen Objekten entstanden ist. Es kann deshalb nicht generell unterstellt werden, daß. alle Sammlungen aus anderen Kontinenten unrechtmäßig erworben wurden.

Der Senat ist überzeugt davon, dass die „Ethischen Richtlinien für Museen von ICOM“ die Grundlage für die Arbeit der Museen in Berlin bilden und sie sich ihrer historischen und politischen Verantwortung beim Umgang mit Erwerbungen aus der Kolonialzeit bewusst sind. Der Senat begrüßt, dass durch entsprechende Forschungsprojekte insbesondere die Herkunft von Objekten, die während der Kolonialzeit in die Museen gelangt sind, überprüft wird.

2. Wie hoch ist die Anzahl von Objekten, die aus den vom Deutschen Kaiserreich beanspruchten Gebieten in die Königlichen Sammlungen von Berlin kamen? Bitte aufschlüsseln.

 

Zu 2.: Die Sammlungen des Ethnologischen Museums umfassen über 500.000 Objekte von allen Kontinenten. Bezogen auf den angefragten Zeitraum lassen sich nur ungefähre Angaben über die Anzahl der eingegangenen Objekte machen:

Afrika: Zwischen der Berliner Konferenz 1884/85 und dem Beginn des Ersten Weltkriegs kamen knapp 50.000 Objekte aus Afrika nach Berlin. Etwa 60 % davon stam-men aller Wahrscheinlichkeit nach aus den deutschen Kolonialgebieten.

Südsee: Die Sammlung umfasst insgesamt ca. 64.000 Objekte. Zwischen 1883 und 1914 gab es einen Zuwachs von ca. 36.000 Objekten aus der Südsee. Aus vom Deut-schen Kaiserreich beanspruchten Gebieten gelangten schätzungsweise 30.000 Objekte an das damals Königliche Museum.

Ostasien: Die Sammlung umfasst ca. 59.000 Objekte. Aus privatem Besitz deutscher Bewohnerinnen und Bewohner, Reisender oder deren Nachfahren gelangten aus dem sogenannten Pachtland (1899-1914), Tsingtao, Provinz Shandong, China, ca.800 Objekte an das Museum.

3. In seinem Konzept für das Humboldt-Forum erklärt der Präsident der Stiftung Preußischer Kulturbesitz, dass die ins Stadtzentrum zu verlegenden Sammlungen des Ethnologischen Museums in Berlin auf “legale Weise” erstanden sind und die Berliner Museen deshalb “rechtmäßige Besitzer ihrer Bestände” wären. Bedeutet dies, dass die Erwerbungsgeschichte der gesamten 500.000 Objekte des Ethnologischen Museums in Berlin systematisch erforscht worden ist, sodass unrechtmäßige Umstände des Erwerbs von Exponaten gänzlich ausgeschlossen werden können? Wenn ja, in welcher Form ist dies geschehen? Wenn nein, warum wurde keine systematische Erforschung der Erwerbungsgeschichte durchgeführt?

Zu 3.: Die Erforschung der Sammlungsbestände, zu welcher auch die Erwerbungs- und Zugangsgeschichte gehört, ist eine wesentliche Aufgabe des Museums, der auch das Ethnologische Museum grundsätzlich verpflichtet ist. In welcher Weise und in welchem Umfang Forschung zu diesen Fragestellungen betrieben werden kann, ist dabei wesentlich von den personellen Ressourcen aber auch von den finanziellen Möglichkeiten abhängig.

Die Klärung von Besitz- und Eigentumsrechten an Objekten setzt die Kenntnis über die Herkunft voraus. Die Dokumentation der einzelnen Sammlungen des Ethnologischen Museums ist jedoch so heterogen wie die Sammlung selbst. Nicht immer ist die Provenienz eines Objektes bis zur Herkunftsgesellschaft zu verfolgen, da die Aktenlage im Ethnologischen Museum lückenhaft ist (z.B. durch Verluste der Akten im Laufe des Zweiten Weltkriegs). Aufgrund der begrenzten personellen Ressourcen und des sehr großen Umfangs der Sammlungen kann eine gezielte Provenienzforschung oft nur anlassbezogen und über entsprechende drittmittelfinanzierte Projekte erfolgen.

4. Wie viele Objekte des Ethnologischen Museums in Berlin sind bzgl. ihres Erwerbs bisher systematisch untersucht worden, sodass ihre unrechtmäßige Aneignung ausgeschlossen werden kann? Bitte aufschlüsseln.

 

Zu 4.: Das Ethnologische Museum verwahrt insgesamt über 500.000 Objekte von nahezu 2.000 Herkunfts-gesellschaften. Schon vom Umfang dieser Sammlung her war es daher bisher nicht möglich, alle Bestände systematisch und detailliert auf ihre Herkunftsgeschichte hin zu untersuchen. Die Provenienzforschung findet grundsätzlich im Dialog mit den Herkunftsländern statt, da es gilt, einerseits die hier vorhandenen Dokumente auszuwerten, andererseits aber auch Überlieferungen in anderen Kuhl-Turgut bewahrenden Einrichtungen in Europa und den Herkunftsländern mit einzubeziehen. Als eines der pro-minentesten Beispiele sind die sogenannten Benin-Bronzen anzuführen, zu denen das Ethnologische Museum auch laufend im engen Kontakt sowohl mit der Her-kunftsgesellschaft der Edo als auch mit der Regierung von Nigeria steht. Generell ist das Ethnologische Museum von dem Interesse geleitet, mit source communities in einen Dialog zu kommen. Andere Beispiele für Bestandsgruppen, zu denen es seit vielen Jahren einen solchen engen Dialog gibt, sind die Objekte, die auf die indigene Bevölkerung Nordamerikas, insbesondere auf die First Nations Kanadas, zurückgehen. Auch für die Zukunft werden weitere derartige Projekte geplant und bestehende ausgebaut.

Das Ethnologische Museum geht bei den Sammlungen, die nach 1945 erworben wurden, von einem rechtmäßigen Erwerb aus. Hierbei handelt es sich um registrierte Neuerwerbungen im Umfang von ca. 80.000 Objekten.

Zu einer ganzen Reihe von Sammlungsteilen und Bestandsgruppen, die vor 1945 in das Ethnologische Museum gelangt sind, haben bereits systematische Provenienzrecherchen stattgefunden. Konkrete Angaben zu Anzahl und Ergebnis der bereits überprüften Objekte sind innerhalb der Beantwortungsfrist für die Kleine Anfrage nicht möglich.

Auch die Objekte, die zurzeit für die Ausstellungen im Humboldtforum ausgewählt und bearbeitet werden, werden eingehend zur Herkunftsgeschichte untersucht. Unter-schiedliche Erwerbungs- und Aneignungsformen werden in mehreren geplanten Ausstellungen des Ethnologischen Museums im Humboldtforum thematisiert werden.

Es wird auch auf die Antwort zu 2. verwiesen.

5. Das Ethnologische Museum in Berlin berichtet in seiner aktuellen Dauerausstellung, in der Humboldt-Box und in seinen Katalogen von Objekten, die von weißen-deutschen/europäischen “Sammlern” in vielen Fällen unter direkter Anwendung von Gewalt nach Berlin gelangten und damit nicht als Ergebnis eines mehr oder weniger fairen Tauschhandels zu betrachten sind. Betrachtet der Senat diese Fälle der gewaltsamen Aneignung als “legal”? Wenn nein, welche Konsequenzen gedenkt der Senat aufgrund der illegalen Aneignung dieser Objekte zu ziehen?

 

Zu 5.: Ob ein unrechtmäßiger Erwerb von Objekten vorliegt, kann nur im Einzelfall von den Staatlichen Museen zu Berlin geprüft werden. Über die Konsequenzen dieser Prüfung entscheiden die Staatlichen Museen zu Berlin. Im Übrigen wird auf die Antwort zu 1. und 6. verwiesen.

6. Unterstützt das Land Berlin für seine eigenen Museen und im Rahmen seiner Mitbestimmung in der Stiftung Preußischer Kulturbesitz grundsätzlich die Rück-gabe von Gegenständen, die während der Kolonialzeit unter unrechtmäßigen Umständen erworben worden sind? Wenn ja, welche Maßnahmen sind in diesem Zusammen-hang unternommen wurden, um die Objekte an die Nachfahren der rechtmäßigen BesitzerInnen zurückzugeben?

 

Zu 6.: Der Senat unterstützt grundsätzlich die Rügabe von Objekten, die als Ergebnis einer Einzelfallprüfung unrechtmäßig erworben wurden. Nach Kenntnis des Senats werden in derartigen Fällen ausführliche Gespräche zwischen der Einrichtung und den Herkunftsstaaten bzw. Herkunftsgemeinschaften unter Beteiligung der Botschaften geführt. Die Rückgabe kann auf Grund der notwendigen völkerrechtlichen Klärung und der außenpolitischen Bedeutung nur in Abstimmung mit der Bundesregierung erfolgen.

7. Ein besonders prominenter Fall sind die zahlreichen Bronzestatuen aus dem Königreich Benin (Nigeria),die 1897 durch das britische Militär bei der Eroberung Benins erbeutet und später durch das Königliche Museum für Völkerkunde in Berlin erstanden wurden. Wie ist der Stand der Verhandlungen zwischen der Stiftung Preußischer Kulturbesitz und den Nachfahren der Beraubten in Nigeria, die ihren Wunsch nach Rückgabe oder auch nur nach Verleih von Objekten immer wieder geäußert haben? Wie setzt sich der Senat für die Rückgabe bzw. den Verleih von Bronzestatuen aus Benin (Nigeria) ein?

 

Zu 7.: Der überwiegende Teil der heute 507 Objekte umfassenden Benin-Sammlung des Ethnologischen Museums wurde zwischen 1897 und 1925 auf dem Kunst-markt in London, teilweise auch in Lagos erworben. Der Senat und die Stiftung Preußischer Kulturbesitz sind der Auffassung, dass die Objekte rechtmäßig erworben wurden und es für eine Restitution dieser Sammlung keine völkerrechtliche Grundlage gibt. Rückgabeforderungen des ehemaligen Königreichs Benin bzw. des Nachfolgestaates Nigeria sind bislang weder ausdrücklich noch indirekt an die Bundesregierung und die Stiftung Preußischer Kulturbesitz herangetragen worden.

Seit 2010 gibt es regelmäßige Treffen zwischen Vertreterinnen und Vertretern des Königs von Benin, der National Commission of Museums and Monuments in Nigeria und verschiedenen europäischen Museen mit großen Benin-Sammlungen (London, Wien, Leiden, Stockholm, Dresden) zur Frage des Umgangs mit Objekten aus dem Königreich Benin. Gemeinsam vereinbartes Ziel aller Beteiligten ist es, langfristig eine Möglichkeit zu finden, Objekte aus europäischen Benin-Sammlungen in Nigeria zu präsentieren. Zurzeit liegt der Schwerpunkt der Arbeit auf der Dokumentation von Benin-Sammlungen in Europa, der Bereitstellung dieser Dokumentation im Internet sowie der Intensivierung der Zusammenarbeit aller beteiligten Museen und Institutionen.

Es wird auch auf die Antwort zu 6. verwiesen.

8. Im Ethnologischen Museum in Berlin werden bis heute human remains ausgestellt, zahlreiche weitere lagern in den Depots des Museums. Um die Überreste von genau wie vielen Menschen handelt es sich dabei? Bitte aufschlüsseln.

 

Zu 8.: Primäre (ursprünglich bestattete) menschliche Überreste werden in den Einrichtungen der Staatlichen Museen nicht mehr präsentiert. Objekte der sekundären Kategorie (nur zum Teil aus menschlichen Überresten bestehende Objekte) werden auf Wunsch der Nachfahren aus den öffentlichen Sammlungen entfernt und gesondert im Depot würdig aufbewahrt. Die Eigenheit der Objekte macht eine Quantifizierung innerhalb der Beantwortungsfrist für die Kleine Anfrage unmöglich.

Es wird auch auf die Antwort zu 9. verwiesen.

9. Betrachtet der Senat außereuropäische menschliche Überreste, die in den meisten Fällen gegen den erklärten Willen der Angehörigen nach Berlin verbracht wurden, als “rechtmäßigen Besitz” der Stiftung Preußischer Kulturbesitz? Wenn nein, wie setzt sich das Land Berlin für die Rückgabe von human remains an die Nachfahren der ausgestellten bzw. in den Archiven lagernden Toten ein?

 

Zu 9.: Der Senat hat den Beschluss des Kulturausschusses der Konferenz der Kultusminister vom 19./20.03.2009 mitgetragen, wonach die Länder grundsätzlich die Rückgabe von menschlichen Überresten auf Basis von Einzelfallprüfungen in Absprache mit dem Bund unterstützen. Der Senat begrüßt außerdem die „Empfehlungen zum Umgang mit menschlichen Überresten in Museen und Sammlungen“, die vom Deutschen Museumsbund im Frühjahr 2013 vorgestellt wurden. Diese Empfehlungen dienen als Handreichung für den verantwortungsvollen Umgang mit menschlichen Über-resten, auch solchen außereuropäischer Herkunft, und behandeln auch Aspekte der Rückgabe. Der Senat teilt die Auffassung des Deutschen Museumsbundes, dass immer der jeweilige Einzelfall zu betrachten ist und es einfache Antworten für den Umgang mit menschlichen Überresten in der Regel nicht gibt.

Der Senat begrüßt die Bemühungen der Berliner Museen, die Herkunft menschlicher Überreste zu klären und diese nach Möglichkeit an die Herkunftsgemeinschaften zurückzugeben. So wurden z.B. nach Provenienzrecherchen im Ethnologischen Museum Verhandlungen über die Rückgabe von menschlichen Überresten an Australien geführt. Seit 2010 arbeitet außerdem das Medizinhistorische Museum der Charité im Rahmen eines DFG-geförderten Forschungsprojektes an der Geschichte der Schädelund Skelettsammlung. Als Ergebnis dieses Forschungsprojektes wurden in den Jahren 2011 bis 2013 zahlreiche Schädel und Skelette für eine würdevolle Bestattung an Herkunftsgemeinschaften in Australien, Namibia und Paraguay zurückgegeben.

Es wird auch auf die Antwort zu 8. verwiesen.

10. Für das Forum im Stadtschloss ist der Name Humboldts vorgesehen. Ist dem Senat bewusst, dass Alexander von Humboldt von der Minderwertigkeit außereuropäischer Kulturen ausging, dass er sich mit seinen Forschungen bewußt und offen in den Dienst der kolonialen Ausbeutung Süd- und Mittelamerikas durch die Europäer stellte?

 

Findet eine kritische Aufarbeitung der oben beschriebenen Tatsachen statt? Wenn ja, in welcher Form? Wenn nein, mit welcher Begründung setzt sich der Senat nicht für eine Aufarbeitung ein?

Zu 10.: Die häufig wiedergegebene Haltung Alexander von Humboldts als Verfechter der kolonialen Ausbeutung beruht nach neuesten wissenschaftlichen Erkenntnissen auf Übersetzungsfehlern. In seinen Reisetagebüchern hat er vielmehr scharfe Kritik an den Zuständen in den spanischen Kolonien und am Kolonialismus im Allgemeinen geübt. Gerade in den Ländern, von denen hier die Rede ist, wird Alexander von Humboldt große Wertschätzung entgegengebracht.

11. Durch den Bau des Berliner Schlosses wird – zumindest äußerlich – der Eindruck eines Wiederaufbaus des Hohenzollern Schlosses erzeugt. Ist sich die Berliner Senat bewusst, dass die eng mit dem Bau verbundenen Herrscher Kurfürst Friedrich Wilhelm von Brandenburg (der Große Kurfürst), Kaiser Wilhelm I und Kaiser Wilhelm II hauptverantwortlich waren für den brandenburgisch-preußischen Handel mit versklavten afrikanischen Menschen im späten 17. Jahrhundert, für die Einberufung der berüchtigten Berliner Afrika-Konferenz 1884/85 so-wie für den kolonialen Genozid an den Herero und Nama 1904-08?

 

Was unternimmt der Senat gegen die demonstrative Rehabilitierung der hauptverantwortlichen Hohenzollern, die mit dem “Wiederaufbau” des Schlosses einhergeht?

Findet eine kritische Aufarbeitung der oben beschriebenen Tatsachen statt? Wenn ja, in welcher Form?

Wenn nein, mit welcher Begründung setzt sich der Senat nicht für eine Aufarbeitung ein?

12. Die Stiftung Preußischer Kulturbesitz argumentiert, daß die einzigartigen außereuropäischen “Sammlungen” Berlins nun aus Dahlem in das Schloss der preußischen Könige “zurückkehren” werden, wo sie die Hohenzollern-Herrscher einst anlegen ließen. Ist sich der Senat bewusst, dass eben diese “Rückführung” – vor allem, wenn es sich um Objekte handelt, die auf unrechtmäßige oder illegitime Art und Weise erworben wurden – nur als demonstrative Rehabilitierung dieser Art der An-eignung verstanden werden kann?

 

Wie setzt sich der Senat dafür ein, dass in das Berliner Schloss/Humboldt-Forum nur Objekte gelangen, deren “rechtmäßiger” Erwerb über allen Zweifel erhaben ist? Falls sich der Senat nicht dafür einsetzt, mit welcher Begründung nicht?

13. Die unaufgearbeitete Provenienz vieler Objekte, die Verbindung sowohl der Sammlung (Kriegsbeute) als auch der Schlossfassade mit Kolonialgeschichte (an der Hohenzollern maßgeblich beteiligt waren) sind nicht nur historische Fragen. Die damit verbundene Unrechtserfah-rung und ihre gegenwärtig fortwirkenden Folgen sind Teil der Erinnerung und Gegenwart einer größer werdenden Zahl von Berlinerinnen und Berlinern. Inwiefern plant der Senat, die Erinnerungskultur und Perspektiven dieser Bevölkerungsgruppen in das Projekt mit einzubeziehen bzw. eine angemessene Beteiligung dieser Gruppen sicher zu stellen? Wie plant der Senat die Weltoffenheit, die im Konzept betont wird, im Bezug auf multi-perspektivische Erinnerung umzusetzen?

 

Zu.: 11., 12. und 13.: Das Konzept des Humboldtforums beabsichtigt die Überwindung einseitig postkolonialer Vorstellungen, die die Museen in der Nachfolge des Kolonialismus ansiedeln und die nicht-europäische Welt nur als Opfer des Kolonialismus konstruieren und gerade so die koloniale Fragmentierung der Welt rekonstruieren.

Die Vertreibung und Vernichtung der Herero, Nama und Damara durch deutsche Kolonialtruppen ist Gegenstand historischer Forschung. Hierzu nimmt der Senat keine Stellung. Der Senat teilt aber nicht die Auffassung, dass mit dem Wiederaufbau des Berliner Schlosses eine „demonstrative Rehabilitierung“ des Deutschen Reiches für begangenes Unrecht an den Völkern Namibias verbunden ist.

Die Bundesregierung und der Deutsche Bundestag haben sich wiederholt zu der historischen und moralischen Verantwortung Deutschlands gegenüber Namibia bekannt. Der Senat vertritt hierzu keine andere Auffassung. Die Aufstellung des Namibia-Gedenksteins im Jahr 2009 im Beisein des namibischen Botschafters auf dem Garni-sonsfriedhof in Berlin-Neukölln zeigt zudem, dass auch auf lokaler Ebene die Aufarbeitung der deutschen Kolonialgeschichte erfolgt.

Der Entscheidung zur Bebauung des für die Stadtgeschichte Berlins zentralen Grundstücks ging eine 20-jährige intensive gesellschaftliche Diskussion voraus und mündete in dem demokratisch legitimierten Bau des Humboldtforums. Wesentlich war dabei der Gedanke, ein Zentrum für Kunst, Kultur und Wissenschaft zu entwickeln, das in direkter Kommunikation mit der Präsentation des europäischen Kulturerbes auf der Museumsinsel einen Ort der Weltkulturen entstehen lässt. Dabei ist die äußere Form des Gebäudes stadtbildprägend und deshalb als (Teil)Wiederaufbau konzipiert und akzeptiert. Gleich-zeitig verbindet die historische Rekonstruktion deutsche und europäische Geschichte, die nicht verleugnet wird, mit dem Selbstverständnis Deutschlands, das sich in der Toleranz, in dem Respekt, der Gleichberechtigung und Weltoffenheit gegenüber den Kulturen der Welt manifestiert.

Es wird im Übrigen auf die Antwort zu den Fragen 1.- 10. verwiesen.

14. Ist sichergestellt, dass die Kostenbeteiligung des Landes Berlin in Höhe von 32 Millionen Euro auch bei einer Erhöhung der Gesamtkosten des Projekts nicht steigt? Wenn ja, in welcher Weise, falls nicht, warum wurde hier keine Kostendeckelung vorgenommen?

 

Zu 14.: Der auf das Land Berlin fallende Baukostenanteil steht fest. Gegebenenfalls anfallende Mehrkosten gehen nicht zu Lasten des Landeshaushaltes.

Berlin, den 23. Juli 2013

In Vertretung

André Schmitz

Der Regierende Bürgermeister von Berlin

Senatskanzlei – Kulturelle Angelegenheiten

(Eingang beim Abgeordnetenhaus am 29. Juli 2013)

 

 

 

 

 

 

ANNEX II

 

Answer from Federal Minister of Culture to Questions by the Green Party regarding Restitution

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DID GERMANS NEVER HEAR DIRECTLY OR INDIRECTLY NIGERIA’S DEMAND FOR RETURN OF ARTEFACTS.

September 9th, 2013

Posted In: Dr. Kwame Opoku writings about looted cultural objects

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 5th, 2013

Posted In: Catharijneconvent, diefstal uit museum

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 5th, 2013

Posted In: Catharijneconvent, diefstal uit museum

This content is password protected. To view it please enter your password below:

September 4th, 2013

Posted In: fakes and forgeries

Ben Zuidema (Henk Schutten): ‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’

03/09/2013 – 08:09‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’

De schilderijen die vorig jaar uit de Kunsthal werden gestolen, zijn niet verbrand. Een Nederlandse zakenman in Roemenië zegt daarvoor het bewijs te kunnen leveren. Begin deze maand nam hij contact op met de Limburgse privédetective Ben Zuidema.

HENK SCHUTTEN

Ben Zuidema heeft vanaf het begin af aan weinig waarde gehecht aan het verhaal dat de schilderijen uit de Kunsthal door de Roemeense dieven in een kachel zijn verbrand. Waarom zouden ze?

“Voor de dieven zijn die schilderijen hun levensverzekering,” legt de Limburgse privédetective uit. “De moeder van een van de verdachten heeft dat verhaal verzonnen om haar zoon te beschermen. Ze hoopte dat de politie zou stoppen met zoeken en wist niet dat op vernietiging van kunst in Roemenië twintig jaar celstraf staat.”

Zuidema is ervan overtuigd dat alle schilderijen nog in goede staat verkeren. Maar of ze op korte termijn terug zullen keren, betwijfelt hij: “De dieven willen niet vertellen waar ze zijn. En de Roemeense autoriteiten weigeren zich door een paar boefjes te laten chanteren.”

Zuidema’s vermoedens werden op 6 augustus bevestigd toen hij een bericht ontving van een Nederlandse zakenman die al ruim twintig jaar in Roemenië woont en werkt. De man verzekerde dat alle doeken nog geheel intact zijn. De dieven zijn bereid de schilderijen aan de Nederlandse autoriteiten terug te geven op twee voorwaarden. Ze willen strafvermindering en in Nederland berecht worden.

Dat het Roemeense onderzoek naar de vermeende asresten van de schilderijen – waarin meer dan honderd jaar oude spijkers en verfsporen zouden zijn aangetroffen – doorgestoken kaart is, beweert de zakenman eenvoudig te kunnen aantonen. Er zaten volgens hem helemaal geen spijkers in de doeken. Die waren door de dieven in Nederland al uit de sponningen gehaald, zodat de doeken konden worden opgerold.

Sterker nog, zo beweert de Nederlander, de moeder zou de verklaring dat de doeken waren vernietigd, onder grote druk van de Roemeense procureur van justitie hebben afgelegd. Een advocaat mocht bij dat gesprek niet aanwezig zijn. ‘De volgende dag is ze met advocaat teruggegaan om de verklaringen te herroepen.’ In de tussentijd zouden de verdachten zijn mishandeld. Advocate Maria Vasii, met wie de Nederlander zegt samen te werken, kreeg hen pas na drie uur te zien.

Ook Vasii, die aan de vooravond van het proces ‘spectaculaire onthullingen’ aankondigde, zou volgens de man zijn bedreigd. ‘Op de terugweg bleken vijf wielmoeren van het voorwiel van haar auto te zijn losgedraaid. Slingerend kon ze ongedeerd de vluchtstrook bereiken.’

Het laatste contact tussen Zuidema en de Nederlandse zakenman dateert van 10 augustus. Zuidema had gevraagd om een bewijs dat de schilderijen nog in goede staat verkeren, bijvoorbeeld een foto van de voor- en achterkant van de doeken met een krant van recente datum. De zakenman beloofde zijn best te doen, maar kon niets garanderen.

Het verhaal dat de schilderijen vernietigd zijn, komt de Roemeense autoriteiten goed uit, schrijft hij. Alle relaties en contactpersonen van de verdachten worden door de politie nauwlettend in de gaten gehouden, in de hoop dat een spoor naar de bergplaats van de schilderijen leidt. Voor een foto zou iemand terug moeten keren naar die plek met het risico gevolgd te worden. ‘In dat geval zal waarschijnlijk door de autoriteiten worden gemeld dat alles in de kachel is gegaan. Vervolgens wordt een vriendje van de procureur naar voren geschoven om met de verzekeringsmaatschappij te onderhandelen,’ stelt de Nederlander. ‘Ik doe al veertig jaar zaken in Roemenië en durf derhalve te claimen te weten hoe de hazen lopen.’

Alles wijst erop dat de Nederlandse zakenman weet waarover hij praat, zegt Zuidema. “Voordat de rechtszaak begon, wist hij al dat het proces verdaagd zou worden, zoals inderdaad gebeurde. In een van de mails schrijft hij ook dat de dieven zelfs al contact hebben opgenomen met de maatschappij in Nederland waar de schilderijen waren verzekerd. De naam van die contactpersoon wordt genoemd.”

Hoewel de man Zuidema met klem verzocht geen contact op te nemen met de Nederlandse politie, heeft de detective dat wel gedaan. “Dat doe ik altijd. Je kunt geen deals maken met criminelen buiten de politie om. Dan laat je je voor het karretje van de misdadigers spannen.”

Geen goed woord heeft Zuidema daarom over voor de zich ‘kunstjager’ noemende Amsterdammer die onlangs drie gestolen kunstwerken uit een museum in Venlo terugbezorgde. De man weigerde de namen te noemen van zijn contactpersonen. “Hij dekt de criminelen. Dat lokt nieuwe diefstallen uit. Ik zou zoiets nooit doen.”

De reputatie van de 76-jarige Zuidema strekt tot ver over de landsgrenzen. De afgelopen veertig jaar wist hij in samenwerking met politiediensten in binnen- en buitenland een groot aantal spraakmakende kunstroven op te lossen. Zijn naam vestigde hij in 1976 toen hij 118 Picasso’s terugbezorgde die gestolen waren uit het Pauselijk Paleis in Avignon.Daarna wist hij onder meer vermiste werken van Rubens en Breughel op te sporen en werd met zijn hulp een roversbende opgerold die op het punt stond valse schilderijen van de negentiende-eeuwse Engelse schilder William Turner te verkopen.

Vier jaar geleden wist Zuidema acht van de negen meesterwerken te achterhalen die in 1987 uit de galerie van Robert Noortman in Maastricht werden gestolen. De in 2007 overleden kunsthandelaar bleek indertijd zelf opdracht te hebben gegeven tot de diefstal en had een doek van Meindert Hobbema zelfs hoogstpersoonlijk in de kachel gegooid.

Zuidema bracht de Noortmandiefstal in nauwe samenwerking met een team van Amsterdamse rechercheurs van de Nationale Recherche – die hoog over de Limburgse speurder opgeven – tot een goed einde. Voor het terugbezorgen van de Noortmanschilderijen heeft de detective recht op dertig procent van de huidige waarde van de schilderijen, een miljoenenbedrag dat hij moet delen met het Art Loss Register, ‘s werelds grootste databank van gestolen kunst, die namens de verzekeraars optreedt. De beloning laat na vijf jaar nog steeds op zich wachten.

Om het geld is het hem helemaal niet te doen, zegt hij. Hij staat aan het hoofd van het NOB, een instituut, dat jaarlijks zo’n zeventig gecertificeerde privérechercheurs aflevert, ‘het hoogste slagingspercentage in Nederland’, zo meldt hij trots. Zuidema begon het opleidingsinstituut omdat hij het wat kalmer aan wilde doen, hoewel dat tot dusver nog niet erg wil lukken.

Nog steeds loopt hij regelmatig grote risico’s bij het opsporen van gestolen kunst. ‘Bloedlink’ is hij daarom over wat er gebeurde toen hij door een gefortuneerde Almelose zakenman werd ingeschakeld om zes gestolen schilderijen, waaronder een werk van Jan Sluijters, terug te bezorgen. Het spoor leidde naar een kunsthandelaar uit Diemen, Hans Günther S., volgens Zuidema een ‘spin in het web van gestolen kunst, zowel echt als vals’. De Diemenaar liet Zuidema in maart 2011 weten dat hij bereid was de schilderijen terug te verkopen. De detective beloofde contact met de verzekeraar op te nemen, maar schakelde zoals altijd meteen de politie in.

Tijdens een pseudokoop, waarbij twee agenten van de Nationale Rijksrecherche Regio Twente zich voordeden als verzekeringsagenten, moest de Diemenaar in de val worden gelokt. De zaak was vrijwel beklonken, toen S. zich liet ontglippen dat hij ook nog wel een schilderij van Frans Hals – met een geschatte waarde van vijftien miljoen – kon terugbezorgen. Het doek was in 2011 uit het Leerdamse museum Hofje van Aerden gestolen. Toen de Twentse rechercheurs dat hoorden, verloren ze al hun belangstelling voor de Almelose schilderijen. Het onderzoek werd overgedragen aan een team van de politie Rotterdam-Rijnmond.

De Frans Hals werd dankzij Zuidema terugbezorgd, de Almelose schilderijen niet. Hans Günther S. werd veroordeeld tot dertig maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk, maar ging in beroep. Hij loopt nog vrij rond. De Almelose opdrachtgever is zijn schilderijen nog steeds kwijt en Zuidema kan fluiten naar zijn honorarium.

Een contactpersoon uit de Amsterdamse onderwereld heeft hem bovendien laten weten dat de bende die verantwoordelijk was voor de diefstal van de Frans Hals, nu achter hem aan zit. “Ik loop de risico’s, krijg geen geld en de agenten laten zich trots met witte handschoenen fotograferen met de Frans Hals, terwijl ze mij toch op z’n minst enige erkenning zouden kunnen geven voor mijn werk. ”

De politie Rotterdam-Rijnmond doet ook het onderzoek naar de roof in de Kunsthal, zodat Zuidema – op z’n zachtst gezegd – gemengde gevoelens koestert over de samenwerking. Vandaar dat hij eerst de Amsterdamse rechercheurs raadpleegde met wie hij de Noortmanzaak oploste, toen de zakenman in Roemenië contact met hem opnam. Die verwezen hem door naar de chef van het Rotterdamse rechercheteam die, daar twijfeltZuidema niet aan, ongetwijfeld zijn Roemeense collega’s zal hebben ingelicht.

Het moet dus heel raar lopen als de Kunsthalschilderijen – de grootste kunstroof van de afgelopen jaren – op korte termijn weer terugkeren, vreest de detective. “Ik wil me graag sterk maken om de kunst terug te brengen. Maar over de inwilliging van de eisen van de dieven – uitlevering aan Nederland en strafvermindering – kan alleen justitie beslissen. En dan moeten de Roemeense autoriteiten daar ook nog eens mee akkoord gaan.”

De kans daarop acht Zuidema niet bijster groot. “Ik kan alleen bemiddelen, maar dan moeten de autoriteiten in Nederland en Roemenië wel mee willen spelen.”

 

 Museumbeveiliging, Ton Cremers » Blog Archive » Ben Zuidema Henk Schutten: ‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’.

September 3rd, 2013

Posted In: Kunsthal, Michel van Rijn, Museum thefts

Ben Zuidema (Henk Schutten): ‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’

03/09/2013 – 08:09‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’

De schilderijen die vorig jaar uit de Kunsthal werden gestolen, zijn niet verbrand. Een Nederlandse zakenman in Roemenië zegt daarvoor het bewijs te kunnen leveren. Begin deze maand nam hij contact op met de Limburgse privédetective Ben Zuidema.

HENK SCHUTTEN

Ben Zuidema heeft vanaf het begin af aan weinig waarde gehecht aan het verhaal dat de schilderijen uit de Kunsthal door de Roemeense dieven in een kachel zijn verbrand. Waarom zouden ze?

“Voor de dieven zijn die schilderijen hun levensverzekering,” legt de Limburgse privédetective uit. “De moeder van een van de verdachten heeft dat verhaal verzonnen om haar zoon te beschermen. Ze hoopte dat de politie zou stoppen met zoeken en wist niet dat op vernietiging van kunst in Roemenië twintig jaar celstraf staat.”

Zuidema is ervan overtuigd dat alle schilderijen nog in goede staat verkeren. Maar of ze op korte termijn terug zullen keren, betwijfelt hij: “De dieven willen niet vertellen waar ze zijn. En de Roemeense autoriteiten weigeren zich door een paar boefjes te laten chanteren.”

Zuidema’s vermoedens werden op 6 augustus bevestigd toen hij een bericht ontving van een Nederlandse zakenman die al ruim twintig jaar in Roemenië woont en werkt. De man verzekerde dat alle doeken nog geheel intact zijn. De dieven zijn bereid de schilderijen aan de Nederlandse autoriteiten terug te geven op twee voorwaarden. Ze willen strafvermindering en in Nederland berecht worden.

Dat het Roemeense onderzoek naar de vermeende asresten van de schilderijen – waarin meer dan honderd jaar oude spijkers en verfsporen zouden zijn aangetroffen – doorgestoken kaart is, beweert de zakenman eenvoudig te kunnen aantonen. Er zaten volgens hem helemaal geen spijkers in de doeken. Die waren door de dieven in Nederland al uit de sponningen gehaald, zodat de doeken konden worden opgerold.

Sterker nog, zo beweert de Nederlander, de moeder zou de verklaring dat de doeken waren vernietigd, onder grote druk van de Roemeense procureur van justitie hebben afgelegd. Een advocaat mocht bij dat gesprek niet aanwezig zijn. ‘De volgende dag is ze met advocaat teruggegaan om de verklaringen te herroepen.’ In de tussentijd zouden de verdachten zijn mishandeld. Advocate Maria Vasii, met wie de Nederlander zegt samen te werken, kreeg hen pas na drie uur te zien.

Ook Vasii, die aan de vooravond van het proces ‘spectaculaire onthullingen’ aankondigde, zou volgens de man zijn bedreigd. ‘Op de terugweg bleken vijf wielmoeren van het voorwiel van haar auto te zijn losgedraaid. Slingerend kon ze ongedeerd de vluchtstrook bereiken.’

Het laatste contact tussen Zuidema en de Nederlandse zakenman dateert van 10 augustus. Zuidema had gevraagd om een bewijs dat de schilderijen nog in goede staat verkeren, bijvoorbeeld een foto van de voor- en achterkant van de doeken met een krant van recente datum. De zakenman beloofde zijn best te doen, maar kon niets garanderen.

Het verhaal dat de schilderijen vernietigd zijn, komt de Roemeense autoriteiten goed uit, schrijft hij. Alle relaties en contactpersonen van de verdachten worden door de politie nauwlettend in de gaten gehouden, in de hoop dat een spoor naar de bergplaats van de schilderijen leidt. Voor een foto zou iemand terug moeten keren naar die plek met het risico gevolgd te worden. ‘In dat geval zal waarschijnlijk door de autoriteiten worden gemeld dat alles in de kachel is gegaan. Vervolgens wordt een vriendje van de procureur naar voren geschoven om met de verzekeringsmaatschappij te onderhandelen,’ stelt de Nederlander. ‘Ik doe al veertig jaar zaken in Roemenië en durf derhalve te claimen te weten hoe de hazen lopen.’

Alles wijst erop dat de Nederlandse zakenman weet waarover hij praat, zegt Zuidema. “Voordat de rechtszaak begon, wist hij al dat het proces verdaagd zou worden, zoals inderdaad gebeurde. In een van de mails schrijft hij ook dat de dieven zelfs al contact hebben opgenomen met de maatschappij in Nederland waar de schilderijen waren verzekerd. De naam van die contactpersoon wordt genoemd.”

Hoewel de man Zuidema met klem verzocht geen contact op te nemen met de Nederlandse politie, heeft de detective dat wel gedaan. “Dat doe ik altijd. Je kunt geen deals maken met criminelen buiten de politie om. Dan laat je je voor het karretje van de misdadigers spannen.”

Geen goed woord heeft Zuidema daarom over voor de zich ‘kunstjager’ noemende Amsterdammer die onlangs drie gestolen kunstwerken uit een museum in Venlo terugbezorgde. De man weigerde de namen te noemen van zijn contactpersonen. “Hij dekt de criminelen. Dat lokt nieuwe diefstallen uit. Ik zou zoiets nooit doen.”

De reputatie van de 76-jarige Zuidema strekt tot ver over de landsgrenzen. De afgelopen veertig jaar wist hij in samenwerking met politiediensten in binnen- en buitenland een groot aantal spraakmakende kunstroven op te lossen. Zijn naam vestigde hij in 1976 toen hij 118 Picasso’s terugbezorgde die gestolen waren uit het Pauselijk Paleis in Avignon.Daarna wist hij onder meer vermiste werken van Rubens en Breughel op te sporen en werd met zijn hulp een roversbende opgerold die op het punt stond valse schilderijen van de negentiende-eeuwse Engelse schilder William Turner te verkopen.

Vier jaar geleden wist Zuidema acht van de negen meesterwerken te achterhalen die in 1987 uit de galerie van Robert Noortman in Maastricht werden gestolen. De in 2007 overleden kunsthandelaar bleek indertijd zelf opdracht te hebben gegeven tot de diefstal en had een doek van Meindert Hobbema zelfs hoogstpersoonlijk in de kachel gegooid.

Zuidema bracht de Noortmandiefstal in nauwe samenwerking met een team van Amsterdamse rechercheurs van de Nationale Recherche – die hoog over de Limburgse speurder opgeven – tot een goed einde. Voor het terugbezorgen van de Noortmanschilderijen heeft de detective recht op dertig procent van de huidige waarde van de schilderijen, een miljoenenbedrag dat hij moet delen met het Art Loss Register, ‘s werelds grootste databank van gestolen kunst, die namens de verzekeraars optreedt. De beloning laat na vijf jaar nog steeds op zich wachten.

Om het geld is het hem helemaal niet te doen, zegt hij. Hij staat aan het hoofd van het NOB, een instituut, dat jaarlijks zo’n zeventig gecertificeerde privérechercheurs aflevert, ‘het hoogste slagingspercentage in Nederland’, zo meldt hij trots. Zuidema begon het opleidingsinstituut omdat hij het wat kalmer aan wilde doen, hoewel dat tot dusver nog niet erg wil lukken.

Nog steeds loopt hij regelmatig grote risico’s bij het opsporen van gestolen kunst. ‘Bloedlink’ is hij daarom over wat er gebeurde toen hij door een gefortuneerde Almelose zakenman werd ingeschakeld om zes gestolen schilderijen, waaronder een werk van Jan Sluijters, terug te bezorgen. Het spoor leidde naar een kunsthandelaar uit Diemen, Hans Günther S., volgens Zuidema een ‘spin in het web van gestolen kunst, zowel echt als vals’. De Diemenaar liet Zuidema in maart 2011 weten dat hij bereid was de schilderijen terug te verkopen. De detective beloofde contact met de verzekeraar op te nemen, maar schakelde zoals altijd meteen de politie in.

Tijdens een pseudokoop, waarbij twee agenten van de Nationale Rijksrecherche Regio Twente zich voordeden als verzekeringsagenten, moest de Diemenaar in de val worden gelokt. De zaak was vrijwel beklonken, toen S. zich liet ontglippen dat hij ook nog wel een schilderij van Frans Hals – met een geschatte waarde van vijftien miljoen – kon terugbezorgen. Het doek was in 2011 uit het Leerdamse museum Hofje van Aerden gestolen. Toen de Twentse rechercheurs dat hoorden, verloren ze al hun belangstelling voor de Almelose schilderijen. Het onderzoek werd overgedragen aan een team van de politie Rotterdam-Rijnmond.

De Frans Hals werd dankzij Zuidema terugbezorgd, de Almelose schilderijen niet. Hans Günther S. werd veroordeeld tot dertig maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk, maar ging in beroep. Hij loopt nog vrij rond. De Almelose opdrachtgever is zijn schilderijen nog steeds kwijt en Zuidema kan fluiten naar zijn honorarium.

Een contactpersoon uit de Amsterdamse onderwereld heeft hem bovendien laten weten dat de bende die verantwoordelijk was voor de diefstal van de Frans Hals, nu achter hem aan zit. “Ik loop de risico’s, krijg geen geld en de agenten laten zich trots met witte handschoenen fotograferen met de Frans Hals, terwijl ze mij toch op z’n minst enige erkenning zouden kunnen geven voor mijn werk. ”

De politie Rotterdam-Rijnmond doet ook het onderzoek naar de roof in de Kunsthal, zodat Zuidema – op z’n zachtst gezegd – gemengde gevoelens koestert over de samenwerking. Vandaar dat hij eerst de Amsterdamse rechercheurs raadpleegde met wie hij de Noortmanzaak oploste, toen de zakenman in Roemenië contact met hem opnam. Die verwezen hem door naar de chef van het Rotterdamse rechercheteam die, daar twijfeltZuidema niet aan, ongetwijfeld zijn Roemeense collega’s zal hebben ingelicht.

Het moet dus heel raar lopen als de Kunsthalschilderijen – de grootste kunstroof van de afgelopen jaren – op korte termijn weer terugkeren, vreest de detective. “Ik wil me graag sterk maken om de kunst terug te brengen. Maar over de inwilliging van de eisen van de dieven – uitlevering aan Nederland en strafvermindering – kan alleen justitie beslissen. En dan moeten de Roemeense autoriteiten daar ook nog eens mee akkoord gaan.”

De kans daarop acht Zuidema niet bijster groot. “Ik kan alleen bemiddelen, maar dan moeten de autoriteiten in Nederland en Roemenië wel mee willen spelen.”

 

 Museumbeveiliging, Ton Cremers » Blog Archive » Ben Zuidema Henk Schutten: ‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’.

September 3rd, 2013

Posted In: Kunsthal, Michel van Rijn, Museum thefts

‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’

De schilderijen die vorig jaar uit de Kunsthal werden gestolen, zijn niet verbrand. Een Nederlandse zakenman in Roemenië zegt daarvoor het bewijs te kunnen leveren. Begin deze maand nam hij contact op met de Limburgse privédetective Ben Zuidema.

HENK SCHUTTEN

Ben Zuidema heeft vanaf het begin af aan weinig waarde gehecht aan het verhaal dat de schilderijen uit de Kunsthal door de Roemeense dieven in een kachel zijn verbrand. Waarom zouden ze?

“Voor de dieven zijn die schilderijen hun levensverzekering,” legt de Limburgse privédetective uit. “De moeder van een van de verdachten heeft dat verhaal verzonnen om haar zoon te beschermen. Ze hoopte dat de politie zou stoppen met zoeken en wist niet dat op vernietiging van kunst in Roemenië twintig jaar celstraf staat.”

Zuidema is ervan overtuigd dat alle schilderijen nog in goede staat verkeren. Maar of ze op korte termijn terug zullen keren, betwijfelt hij: “De dieven willen niet vertellen waar ze zijn. En de Roemeense autoriteiten weigeren zich door een paar boefjes te laten chanteren.”

Zuidema’s vermoedens werden op 6 augustus bevestigd toen hij een bericht ontving van een Nederlandse zakenman die al ruim twintig jaar in Roemenië woont en werkt. De man verzekerde dat alle doeken nog geheel intact zijn. De dieven zijn bereid de schilderijen aan de Nederlandse autoriteiten terug te geven op twee voorwaarden. Ze willen strafvermindering en in Nederland berecht worden.

Dat het Roemeense onderzoek naar de vermeende asresten van de schilderijen – waarin meer dan honderd jaar oude spijkers en verfsporen zouden zijn aangetroffen – doorgestoken kaart is, beweert de zakenman eenvoudig te kunnen aantonen. Er zaten volgens hem helemaal geen spijkers in de doeken. Die waren door de dieven in Nederland al uit de sponningen gehaald, zodat de doeken konden worden opgerold.

Sterker nog, zo beweert de Nederlander, de moeder zou de verklaring dat de doeken waren vernietigd, onder grote druk van de Roemeense procureur van justitie hebben afgelegd. Een advocaat mocht bij dat gesprek niet aanwezig zijn. ‘De volgende dag is ze met advocaat teruggegaan om de verklaringen te herroepen.’ In de tussentijd zouden de verdachten zijn mishandeld. Advocate Maria Vasii, met wie de Nederlander zegt samen te werken, kreeg hen pas na drie uur te zien.

Ook Vasii, die aan de vooravond van het proces ‘spectaculaire onthullingen’ aankondigde, zou volgens de man zijn bedreigd. ‘Op de terugweg bleken vijf wielmoeren van het voorwiel van haar auto te zijn losgedraaid. Slingerend kon ze ongedeerd de vluchtstrook bereiken.’

Het laatste contact tussen Zuidema en de Nederlandse zakenman dateert van 10 augustus. Zuidema had gevraagd om een bewijs dat de schilderijen nog in goede staat verkeren, bijvoorbeeld een foto van de voor- en achterkant van de doeken met een krant van recente datum. De zakenman beloofde zijn best te doen, maar kon niets garanderen.

Het verhaal dat de schilderijen vernietigd zijn, komt de Roemeense autoriteiten goed uit, schrijft hij. Alle relaties en contactpersonen van de verdachten worden door de politie nauwlettend in de gaten gehouden, in de hoop dat een spoor naar de bergplaats van de schilderijen leidt. Voor een foto zou iemand terug moeten keren naar die plek met het risico gevolgd te worden. ‘In dat geval zal waarschijnlijk door de autoriteiten worden gemeld dat alles in de kachel is gegaan. Vervolgens wordt een vriendje van de procureur naar voren geschoven om met de verzekeringsmaatschappij te onderhandelen,’ stelt de Nederlander. ‘Ik doe al veertig jaar zaken in Roemenië en durf derhalve te claimen te weten hoe de hazen lopen.’

Alles wijst erop dat de Nederlandse zakenman weet waarover hij praat, zegt Zuidema. “Voordat de rechtszaak begon, wist hij al dat het proces verdaagd zou worden, zoals inderdaad gebeurde. In een van de mails schrijft hij ook dat de dieven zelfs al contact hebben opgenomen met de maatschappij in Nederland waar de schilderijen waren verzekerd. De naam van die contactpersoon wordt genoemd.”

Hoewel de man Zuidema met klem verzocht geen contact op te nemen met de Nederlandse politie, heeft de detective dat wel gedaan. “Dat doe ik altijd. Je kunt geen deals maken met criminelen buiten de politie om. Dan laat je je voor het karretje van de misdadigers spannen.”

Geen goed woord heeft Zuidema daarom over voor de zich ‘kunstjager’ noemende Amsterdammer die onlangs drie gestolen kunstwerken uit een museum in Venlo terugbezorgde. De man weigerde de namen te noemen van zijn contactpersonen. “Hij dekt de criminelen. Dat lokt nieuwe diefstallen uit. Ik zou zoiets nooit doen.”

De reputatie van de 76-jarige Zuidema strekt tot ver over de landsgrenzen. De afgelopen veertig jaar wist hij in samenwerking met politiediensten in binnen- en buitenland een groot aantal spraakmakende kunstroven op te lossen. Zijn naam vestigde hij in 1976 toen hij 118 Picasso’s terugbezorgde die gestolen waren uit het Pauselijk Paleis in Avignon.Daarna wist hij onder meer vermiste werken van Rubens en Breughel op te sporen en werd met zijn hulp een roversbende opgerold die op het punt stond valse schilderijen van de negentiende-eeuwse Engelse schilder William Turner te verkopen.

Vier jaar geleden wist Zuidema acht van de negen meesterwerken te achterhalen die in 1987 uit de galerie van Robert Noortman in Maastricht werden gestolen. De in 2007 overleden kunsthandelaar bleek indertijd zelf opdracht te hebben gegeven tot de diefstal en had een doek van Meindert Hobbema zelfs hoogstpersoonlijk in de kachel gegooid.

Zuidema bracht de Noortmandiefstal in nauwe samenwerking met een team van Amsterdamse rechercheurs van de Nationale Recherche – die hoog over de Limburgse speurder opgeven – tot een goed einde. Voor het terugbezorgen van de Noortmanschilderijen heeft de detective recht op dertig procent van de huidige waarde van de schilderijen, een miljoenenbedrag dat hij moet delen met het Art Loss Register, ‘s werelds grootste databank van gestolen kunst, die namens de verzekeraars optreedt. De beloning laat na vijf jaar nog steeds op zich wachten.

Om het geld is het hem helemaal niet te doen, zegt hij. Hij staat aan het hoofd van het NOB, een instituut, dat jaarlijks zo’n zeventig gecertificeerde privérechercheurs aflevert, ‘het hoogste slagingspercentage in Nederland’, zo meldt hij trots. Zuidema begon het opleidingsinstituut omdat hij het wat kalmer aan wilde doen, hoewel dat tot dusver nog niet erg wil lukken.

Nog steeds loopt hij regelmatig grote risico’s bij het opsporen van gestolen kunst. ‘Bloedlink’ is hij daarom over wat er gebeurde toen hij door een gefortuneerde Almelose zakenman werd ingeschakeld om zes gestolen schilderijen, waaronder een werk van Jan Sluijters, terug te bezorgen. Het spoor leidde naar een kunsthandelaar uit Diemen, Hans Günther S., volgens Zuidema een ‘spin in het web van gestolen kunst, zowel echt als vals’. De Diemenaar liet Zuidema in maart 2011 weten dat hij bereid was de schilderijen terug te verkopen. De detective beloofde contact met de verzekeraar op te nemen, maar schakelde zoals altijd meteen de politie in.

Tijdens een pseudokoop, waarbij twee agenten van de Nationale Rijksrecherche Regio Twente zich voordeden als verzekeringsagenten, moest de Diemenaar in de val worden gelokt. De zaak was vrijwel beklonken, toen S. zich liet ontglippen dat hij ook nog wel een schilderij van Frans Hals – met een geschatte waarde van vijftien miljoen – kon terugbezorgen. Het doek was in 2011 uit het Leerdamse museum Hofje van Aerden gestolen. Toen de Twentse rechercheurs dat hoorden, verloren ze al hun belangstelling voor de Almelose schilderijen. Het onderzoek werd overgedragen aan een team van de politie Rotterdam-Rijnmond.

De Frans Hals werd dankzij Zuidema terugbezorgd, de Almelose schilderijen niet. Hans Günther S. werd veroordeeld tot dertig maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk, maar ging in beroep. Hij loopt nog vrij rond. De Almelose opdrachtgever is zijn schilderijen nog steeds kwijt en Zuidema kan fluiten naar zijn honorarium.

Een contactpersoon uit de Amsterdamse onderwereld heeft hem bovendien laten weten dat de bende die verantwoordelijk was voor de diefstal van de Frans Hals, nu achter hem aan zit. “Ik loop de risico’s, krijg geen geld en de agenten laten zich trots met witte handschoenen fotograferen met de Frans Hals, terwijl ze mij toch op z’n minst enige erkenning zouden kunnen geven voor mijn werk. ”

De politie Rotterdam-Rijnmond doet ook het onderzoek naar de roof in de Kunsthal, zodat Zuidema – op z’n zachtst gezegd – gemengde gevoelens koestert over de samenwerking. Vandaar dat hij eerst de Amsterdamse rechercheurs raadpleegde met wie hij de Noortmanzaak oploste, toen de zakenman in Roemenië contact met hem opnam. Die verwezen hem door naar de chef van het Rotterdamse rechercheteam die, daar twijfeltZuidema niet aan, ongetwijfeld zijn Roemeense collega’s zal hebben ingelicht.

Het moet dus heel raar lopen als de Kunsthalschilderijen – de grootste kunstroof van de afgelopen jaren – op korte termijn weer terugkeren, vreest de detective. “Ik wil me graag sterk maken om de kunst terug te brengen. Maar over de inwilliging van de eisen van de dieven – uitlevering aan Nederland en strafvermindering – kan alleen justitie beslissen. En dan moeten de Roemeense autoriteiten daar ook nog eens mee akkoord gaan.”

De kans daarop acht Zuidema niet bijster groot. “Ik kan alleen bemiddelen, maar dan moeten de autoriteiten in Nederland en Roemenië wel mee willen spelen.”

 

 

September 3rd, 2013

Posted In: De Kunsthal, diefstal uit museum

‘Geroofde werken uit de Kunsthal niet verbrand’

De schilderijen die vorig jaar uit de Kunsthal werden gestolen, zijn niet verbrand. Een Nederlandse zakenman in Roemenië zegt daarvoor het bewijs te kunnen leveren. Begin deze maand nam hij contact op met de Limburgse privédetective Ben Zuidema.

HENK SCHUTTEN

Ben Zuidema heeft vanaf het begin af aan weinig waarde gehecht aan het verhaal dat de schilderijen uit de Kunsthal door de Roemeense dieven in een kachel zijn verbrand. Waarom zouden ze?

“Voor de dieven zijn die schilderijen hun levensverzekering,” legt de Limburgse privédetective uit. “De moeder van een van de verdachten heeft dat verhaal verzonnen om haar zoon te beschermen. Ze hoopte dat de politie zou stoppen met zoeken en wist niet dat op vernietiging van kunst in Roemenië twintig jaar celstraf staat.”

Zuidema is ervan overtuigd dat alle schilderijen nog in goede staat verkeren. Maar of ze op korte termijn terug zullen keren, betwijfelt hij: “De dieven willen niet vertellen waar ze zijn. En de Roemeense autoriteiten weigeren zich door een paar boefjes te laten chanteren.”

Zuidema’s vermoedens werden op 6 augustus bevestigd toen hij een bericht ontving van een Nederlandse zakenman die al ruim twintig jaar in Roemenië woont en werkt. De man verzekerde dat alle doeken nog geheel intact zijn. De dieven zijn bereid de schilderijen aan de Nederlandse autoriteiten terug te geven op twee voorwaarden. Ze willen strafvermindering en in Nederland berecht worden.

Dat het Roemeense onderzoek naar de vermeende asresten van de schilderijen – waarin meer dan honderd jaar oude spijkers en verfsporen zouden zijn aangetroffen – doorgestoken kaart is, beweert de zakenman eenvoudig te kunnen aantonen. Er zaten volgens hem helemaal geen spijkers in de doeken. Die waren door de dieven in Nederland al uit de sponningen gehaald, zodat de doeken konden worden opgerold.

Sterker nog, zo beweert de Nederlander, de moeder zou de verklaring dat de doeken waren vernietigd, onder grote druk van de Roemeense procureur van justitie hebben afgelegd. Een advocaat mocht bij dat gesprek niet aanwezig zijn. ‘De volgende dag is ze met advocaat teruggegaan om de verklaringen te herroepen.’ In de tussentijd zouden de verdachten zijn mishandeld. Advocate Maria Vasii, met wie de Nederlander zegt samen te werken, kreeg hen pas na drie uur te zien.

Ook Vasii, die aan de vooravond van het proces ‘spectaculaire onthullingen’ aankondigde, zou volgens de man zijn bedreigd. ‘Op de terugweg bleken vijf wielmoeren van het voorwiel van haar auto te zijn losgedraaid. Slingerend kon ze ongedeerd de vluchtstrook bereiken.’

Het laatste contact tussen Zuidema en de Nederlandse zakenman dateert van 10 augustus. Zuidema had gevraagd om een bewijs dat de schilderijen nog in goede staat verkeren, bijvoorbeeld een foto van de voor- en achterkant van de doeken met een krant van recente datum. De zakenman beloofde zijn best te doen, maar kon niets garanderen.

Het verhaal dat de schilderijen vernietigd zijn, komt de Roemeense autoriteiten goed uit, schrijft hij. Alle relaties en contactpersonen van de verdachten worden door de politie nauwlettend in de gaten gehouden, in de hoop dat een spoor naar de bergplaats van de schilderijen leidt. Voor een foto zou iemand terug moeten keren naar die plek met het risico gevolgd te worden. ‘In dat geval zal waarschijnlijk door de autoriteiten worden gemeld dat alles in de kachel is gegaan. Vervolgens wordt een vriendje van de procureur naar voren geschoven om met de verzekeringsmaatschappij te onderhandelen,’ stelt de Nederlander. ‘Ik doe al veertig jaar zaken in Roemenië en durf derhalve te claimen te weten hoe de hazen lopen.’

Alles wijst erop dat de Nederlandse zakenman weet waarover hij praat, zegt Zuidema. “Voordat de rechtszaak begon, wist hij al dat het proces verdaagd zou worden, zoals inderdaad gebeurde. In een van de mails schrijft hij ook dat de dieven zelfs al contact hebben opgenomen met de maatschappij in Nederland waar de schilderijen waren verzekerd. De naam van die contactpersoon wordt genoemd.”

Hoewel de man Zuidema met klem verzocht geen contact op te nemen met de Nederlandse politie, heeft de detective dat wel gedaan. “Dat doe ik altijd. Je kunt geen deals maken met criminelen buiten de politie om. Dan laat je je voor het karretje van de misdadigers spannen.”

Geen goed woord heeft Zuidema daarom over voor de zich ‘kunstjager’ noemende Amsterdammer die onlangs drie gestolen kunstwerken uit een museum in Venlo terugbezorgde. De man weigerde de namen te noemen van zijn contactpersonen. “Hij dekt de criminelen. Dat lokt nieuwe diefstallen uit. Ik zou zoiets nooit doen.”

De reputatie van de 76-jarige Zuidema strekt tot ver over de landsgrenzen. De afgelopen veertig jaar wist hij in samenwerking met politiediensten in binnen- en buitenland een groot aantal spraakmakende kunstroven op te lossen. Zijn naam vestigde hij in 1976 toen hij 118 Picasso’s terugbezorgde die gestolen waren uit het Pauselijk Paleis in Avignon.Daarna wist hij onder meer vermiste werken van Rubens en Breughel op te sporen en werd met zijn hulp een roversbende opgerold die op het punt stond valse schilderijen van de negentiende-eeuwse Engelse schilder William Turner te verkopen.

Vier jaar geleden wist Zuidema acht van de negen meesterwerken te achterhalen die in 1987 uit de galerie van Robert Noortman in Maastricht werden gestolen. De in 2007 overleden kunsthandelaar bleek indertijd zelf opdracht te hebben gegeven tot de diefstal en had een doek van Meindert Hobbema zelfs hoogstpersoonlijk in de kachel gegooid.

Zuidema bracht de Noortmandiefstal in nauwe samenwerking met een team van Amsterdamse rechercheurs van de Nationale Recherche – die hoog over de Limburgse speurder opgeven – tot een goed einde. Voor het terugbezorgen van de Noortmanschilderijen heeft de detective recht op dertig procent van de huidige waarde van de schilderijen, een miljoenenbedrag dat hij moet delen met het Art Loss Register, ‘s werelds grootste databank van gestolen kunst, die namens de verzekeraars optreedt. De beloning laat na vijf jaar nog steeds op zich wachten.

Om het geld is het hem helemaal niet te doen, zegt hij. Hij staat aan het hoofd van het NOB, een instituut, dat jaarlijks zo’n zeventig gecertificeerde privérechercheurs aflevert, ‘het hoogste slagingspercentage in Nederland’, zo meldt hij trots. Zuidema begon het opleidingsinstituut omdat hij het wat kalmer aan wilde doen, hoewel dat tot dusver nog niet erg wil lukken.

Nog steeds loopt hij regelmatig grote risico’s bij het opsporen van gestolen kunst. ‘Bloedlink’ is hij daarom over wat er gebeurde toen hij door een gefortuneerde Almelose zakenman werd ingeschakeld om zes gestolen schilderijen, waaronder een werk van Jan Sluijters, terug te bezorgen. Het spoor leidde naar een kunsthandelaar uit Diemen, Hans Günther S., volgens Zuidema een ‘spin in het web van gestolen kunst, zowel echt als vals’. De Diemenaar liet Zuidema in maart 2011 weten dat hij bereid was de schilderijen terug te verkopen. De detective beloofde contact met de verzekeraar op te nemen, maar schakelde zoals altijd meteen de politie in.

Tijdens een pseudokoop, waarbij twee agenten van de Nationale Rijksrecherche Regio Twente zich voordeden als verzekeringsagenten, moest de Diemenaar in de val worden gelokt. De zaak was vrijwel beklonken, toen S. zich liet ontglippen dat hij ook nog wel een schilderij van Frans Hals – met een geschatte waarde van vijftien miljoen – kon terugbezorgen. Het doek was in 2011 uit het Leerdamse museum Hofje van Aerden gestolen. Toen de Twentse rechercheurs dat hoorden, verloren ze al hun belangstelling voor de Almelose schilderijen. Het onderzoek werd overgedragen aan een team van de politie Rotterdam-Rijnmond.

De Frans Hals werd dankzij Zuidema terugbezorgd, de Almelose schilderijen niet. Hans Günther S. werd veroordeeld tot dertig maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk, maar ging in beroep. Hij loopt nog vrij rond. De Almelose opdrachtgever is zijn schilderijen nog steeds kwijt en Zuidema kan fluiten naar zijn honorarium.

Een contactpersoon uit de Amsterdamse onderwereld heeft hem bovendien laten weten dat de bende die verantwoordelijk was voor de diefstal van de Frans Hals, nu achter hem aan zit. “Ik loop de risico’s, krijg geen geld en de agenten laten zich trots met witte handschoenen fotograferen met de Frans Hals, terwijl ze mij toch op z’n minst enige erkenning zouden kunnen geven voor mijn werk. ”

De politie Rotterdam-Rijnmond doet ook het onderzoek naar de roof in de Kunsthal, zodat Zuidema – op z’n zachtst gezegd – gemengde gevoelens koestert over de samenwerking. Vandaar dat hij eerst de Amsterdamse rechercheurs raadpleegde met wie hij de Noortmanzaak oploste, toen de zakenman in Roemenië contact met hem opnam. Die verwezen hem door naar de chef van het Rotterdamse rechercheteam die, daar twijfeltZuidema niet aan, ongetwijfeld zijn Roemeense collega’s zal hebben ingelicht.

Het moet dus heel raar lopen als de Kunsthalschilderijen – de grootste kunstroof van de afgelopen jaren – op korte termijn weer terugkeren, vreest de detective. “Ik wil me graag sterk maken om de kunst terug te brengen. Maar over de inwilliging van de eisen van de dieven – uitlevering aan Nederland en strafvermindering – kan alleen justitie beslissen. En dan moeten de Roemeense autoriteiten daar ook nog eens mee akkoord gaan.”

De kans daarop acht Zuidema niet bijster groot. “Ik kan alleen bemiddelen, maar dan moeten de autoriteiten in Nederland en Roemenië wel mee willen spelen.”

 

 

September 3rd, 2013

Posted In: De Kunsthal, diefstal uit museum